|
 |

|
BEYLƏQAN
|
“Beyləqan rayonu”.
Beyləqan rayonu – Azərbaycan Respublikasında
inzibati rayon. Mil düzü rayonları qrupuna
və Orta Kür iqtisadi rayonuna daxildir.
Azərbaycan Respublikasının cənub-qərbində,
Kür-Araz ovlağının Mil düzündə, şimalda Kür,
cənubda Araz çaylarının arasında yerləşir.
Coğrafi kordinatların 39o 45' şimal en
dairəsi, 47o 30' şərq uzunluğudur. Rayon
kimi 24.01.1939-cu ildə təşkil edilmişdir.
1939-1963-cü illərdə Jdanov rayonu
adlandırılmışdır. 1963-cü ildə rayon ləğv
edilmiş və ərazisi İmişli rayonu ilə
birləşdirilmişdir. Lakin 1965-ci ildə
yenidən müstəqil rayon kimi təşkil olunmuş,
1989-cu ildən Jdanov rayonu adlandırılmış,
sonralar adı dəyişdirilmiş, ərazidə mövcud
olmuş qədim Beyləqan şəhərinin adı
verilərək, Beyləqan rayonu adlandırılmışdır
(18.03.1989). Mərkəzi Beyləqan şəhəridir.
Bakıdan 265 km məsafədə yerləşir. Ən yaxın
dəmir yolu stansiyası olan Daşburuna qədər
məsafə 17,5 km-dir. Rayon mərkəzi olan
Beyləqan qəsəbəsinə 1966-ci ildə şəhər
statusu verilmişdir. Cənub-şərqdə Araz çayı
boyu İran İslam Respublikası, şərqdə İmişli,
qərb və şimal-qərbdə Ağcabədi, cənub-qərbdə
Füzuli, şimalda Kür çayı boyu kiçik ərazidə
Zərdab rayonu ilə həmsərhəddir. Sahəsi
113113 ha, ondan məhsuldar torpaqların ümumi
sahəsi 47713 ha, kənd təsərrüfatına yararsız
torpaqların sahəsi 14472 ha, heyvandarlıq
üçün otlaqların sahəsi 21219 ha, əkilmiş
torpaqların ümumi sahəsi 47713 ha, meyvə
bağlarının ümumi sahəsi 840 ha, şoran
torpaqların ümumi sahəsi 28869 ha-dır
(01.01.2009). Əhalisi 86500 nəfərdir. Şəhər
əhalisi 37600 nəfər, kənd əhalisi 48900
nəfər, əhalinin orta sıxlığı 76, kişilər
42500 nəfər, qadınlar 44000 nəfər, uşaqlar
11030 nəfər, 18 yaşa qədər 26852 nəfər,
18-dən 55-60 yaşa qədər 52568 nəfər,
təqaüdçülər 7088 nəfər, ali təhsilli
əhalinin sayı 5485 nəfər, orta təhsilli
əhalinin sayı 33366 nəfər, məskunlaşmış
qaçqınların sayı 451 nəfər, məskunlaşmış
məcburi köçkünlərinsayı 15248 nəfərdir
(01.01.2009). Əhali əsasən kənd təsərrüfatı
ilə məşğuldur. Təsərrüfatlarının sayı 19270,
ailələrin sayı 15268-dir (01.01.2009).
Beyləqan rayonunun tərkibində 1 şəhər, 15
qəsəbə, 24 kənd yaşayış məntəqəsi olmaqla,
cəmi 31 inzibati ərazi dairəsi və vahidi
vardır. Rayonda 37 bələdiyyə mövcuddur.
Şəhər və iri qəsəbələri – Beyləqan şəhəri,
Örənqala qəsəbəsi, Milabad qəsəbəsi,
Qəhrəmanlı qəsəbəsi, Yuxarı Aran qəsəbəsi,
Şərq qəsəbəsi, Mil qəsəbəsidir. Rayon
ərazisindən dəmir yol xətti, Gəncə-Lənkəran,
Bakı-Füzuli şose yolları keçir.
TƏBİƏTİ Relyefi. Rayon Kür-Araz ovalığının
Mil, Qarabağ və Arazboyu maili
düzənliklərində yerləşir. Kür və Araz
çaylarının arasında yerləşən Mil düzünün
qərb və cənub-qərb hissələrini tutur.
Arazboyu düzənliklərə aid olan Haramı
düzünün bir hissəsi də rayon ərazisinə
aiddir. Ərazisi tamamilə ovalıqlardır.
Ərazisinin şimal-şərq hissəsi okean
səviyyəsindən aşağıdır. Cənub-qərbdə
hündürlüyü 100 metrdir. Bu ərazilər Kaynozoy
erasının Antropogen dövrünə aid qum, çınqıl,
çaqıl daşları və digər çöküntü süxurları ilə
örtülür. Ərazinin 40%-dən çoxu hündürlüyü
0-100 m, 25%-i 100-200 m, 35%-ə qədəri isə
mütləq hündürlüyü 0 m-dən aşağı olan ərazidə
yerləşir. Kür çayına-şimala doğru mütləq
hündürlük 8 m-ə qədər azalır. Qərbə-Haramı
düzünə doğru isə mütləq hündürlük 200-250 m
arasında dəyişir. Beyləqan şəhərinin
mərkəzindən keçən 58 metrlik horizontaldır.
Ümumiyyətlə, Beyləqan ərazisi dağarası
çökəklik hesab olunur. Ərazinin Alp-Himalay
geosinklinalının mərkəzində, konvergent
sərhəddə yerləşməsinin nəticəsidir ki,
seysmik fəal zonalardan hesab olunur. Kür
çökəkliyi tektonik zonasında yerləşən rayon
gücü 7 bal olan zonadır. Burada çökmə
süxurunun qalınlığı 10-15 km arasındadır.
Geoloji quruluşu. Beyləqan da daxil olmaqla
Azərbaycan ərazisi Alp-Himalay
geosinklinalının Ön Asiya hissəsində
yerləşir. Ərazinin geoloji inkişaf tarixində
Alp qırışlığı ayrılır. Kaynozoy erasının
Neogen dövründə Beyləqan rayonunun ərazisi
dəniz altında olmuş, tektonik qalxma
nəticəsində suyun səthinə qalxmış və
Kaynozoy erasının Antropogen yaşlı IV dövr
çökmə süxurları ilə örtülmüşdür. Faydalı
qazıntılar. Rayonda IV dövr çökmə süxurları
geniş yayıldığı üçün çökmə mənşəli bütün
faydalı qazıntılara rast gəlinir. Haramı
düzü qum-çınqıl, Arazboyu maili düzənliyi
qum-çınqıl, termal su, maili düzənliklərdə
isə gil və qumla yanaşı neft də tapılmışdır.
Haramı düzündə böyük ehtiyatda içməli su
olduğu müəyyənləşdirilmiş və qismən istifadə
olunmaqdadır. Ərazidəki qış otlaqları və
torpağı ən əhəmiyyətli təbii
ehtiyatlarındandır. İqlim. Rayon ərazisi
quru subtropik iqlim qurşağında yerləşir.
Ərazidə qışı mülayim, yayı isti quraq keçən
yarımsəhra və quru çöl iqlim tipi hakimdir.
Qış fəslində mülayimli, yay dövründə isə
tropiklik üstünlük təşkil edir. İqlimin bu
cür formalaşmasında ərazinin həm şimal, həm
də cənub hissəsində maili çay çökəkliyi,
cənub-qərbində təpəli, şərqində isə hamar
düzənliyin olması mühüm rol oynayır. Ərazi
daimi olaraq fəsillər üzrə dəyişməklə şərq,
qərb və şimaldan gələn cənub siklonları,
tropik, Orta Asiya və yerli hava kütlələrin
təsiri altındadır. Rayonda il ərzində 20-25
gün ağ yel küləkləri əsir. Havanın orta
illik temperaturu 14,0o çatır. Yanvarın orta
temperaturu 1.8o, iyulun orta temperaturu
26,0o-dir. Yay aylarında bəzən havanın
mütləq maksimum temperaturu 41o qədər
yüksəlir. Havanın mütləq minimum temperaturu
10o olub, il ərzində-8o ilə 15o arasında
dəyişir. Bəzən havanın mütləq minimum
temperaturu-21o qədər aşağı düşür. Ümumi
radiasiyanın illik miqdarı 130,7 kkal/sm2,
radiasiya balansının 45,0 kkal/sm2-dir. 5o
yüksək olan temperaturların illik cəmi
4916o-dir, 10o-dən yüksək olan
temperaturların illik cəmi 4438o-dir.
Payızda ilk şaxtalar noyabrın 20-dən sonra,
yazda son şaxtalar martın 20-dən sonra
müşahidə edilir. Havanın orta illik nisbi
rütubəti 72% olub il ərzində 58-82% arasında
dəyişir. Yağıntıların illik miqdarı 312
mm-dir. Yağan qar 10-12 gün yerdə qalır.
Buxarlanma qabiliyyətinin illik miqdarı 1000
mm-dir. Rütubətlilik əmsalı 0,3-ə bərabərdir
və ərazidə yay vaxtı suvarma tələb olunur.
Küləklər əsasən şərqdən və cənub-şərqdən
əsir, onun orta illik sürəti 2,2 m/saniyədən
çox olmur. Sürəti 15 m/san-dan çox olan
güclü küləklər il ərzində 10 günədək əsir.
İl ərzində 300 mm yağıntı düşür. Araz və Kür
çayları boyu daha çox, Mərkəzi Aran
hissəsində isə orta hesabla 300 mm təşkil
edir. Yağıntıların çoxu ilin soyuq dövründə,
əsasən yazda və payızda olur. Daxili sular.
Rayonun daxili sularına onun şimal sərhədini
kəsib keçən Kür çayı, cənub sərhədini keçən
Araz çayı, süni sututarlı Kürboyu
bataqlıqlar, qurunt və laylararası sular
daxildir. Ərazi öz daxilində təbii axarlı
sulara malik olmasa da, suvarma məqsədilə
çəkilmiş Yuxarı Qarabağ, Baş Mil, Xan qızı
kanalları və müxtəlif kollektorlara
malikdir. Kürboyu sahillərdə aprel ayı
daşqınları zamanı xırda göllər yaranır.
Arazboyu ərazidə isə termal su mənbələri
vardır. Ərazinin az meyilli olması və az
yağıntı düşməsi sel yaranması imkan vermir.
Ərazinin şimal qərbdən cənub şərqə kəsib
keçən Yuxarı Qarabağ kanalı öz başlanğıcını
Kür çayından, Baş Mil və Xan qızı kanalları
isə Araz çayından götürməklə cənub-qərbdən
şimal-şimal-şərq istiqamətinə axırlar. Kür
və Araz çayların təsərrüfatların, əhalinin
şirin su təminatı və suvarmanın əsas
mənbələridir.Arazboyu düzənliklərdə yeraltı
suların böyük ehtiyatları vardır. Torpaq
örtüyü. Torpaq örtüyü quru subtropik iqlim
şəraitində yaranır. Rayonda boz, boz-çəmən
torpaqlar, Araz çayının subasarlarında
allüvial-çəmən torpaqlar, Kür çayı
sahillərində çəmən-meşə torpaqları yayılır.
Beyləqanın təbii şəraitinin müxtəlifliyinin
nəticəsidir ki, cənub-qərb hissə-Haramı düzü
ərazisi açıq boz qəhvəyi, qalan bütün
hissədə boz-çəmən, Kür çayı yaxınlığında
bataqlıq-çəmən və lilli-bataqlıq, Beyləqan
şəhərinin şimalında-Yuxarı Qarabağ kanalının
sızma zonasında isə şoranlaşmış
şoran-şorakənd torpaqlar üstünlük təşkil
edir. Torpaq quruluşuna görə strukturlu və
qismən struktursuz olmaqla mexaniki
tərkibində qumsallıq və gillicəlik üstünlük
təşkil edir. Bütün suvarılan torpaqlarda
dənəvərlik normadan az olduğundan rütubət
saxlama imkanları azdır. Bitki örtüyünün
zəif inkişaf etməsinin nəticəsidir ki,
torpaqla humusun (çürüntünün) miqdarı 8-15%
arasında dəyişir, bu da qidalılıq etibarı
ilə bitkiçilikdə əlavə gübrələmə tələb edir.
Bitki örtüyü. Rayonun bitki örtüyü
yarımsəhra bitkilərindən ibarətdir. Burada
yovşanlı, şoranlı və gəvərli yarımsəhralar
yayılmışdır. Kür çayı sahillərində və ona
yaxın olan ərazilərə düzən-çəmən bitki
örtüyü sahələrində qamış, cil, kalış və
digər bataqlıq bitkiləri vardır. Kürün
sahilləri boyu qovaq, söyüd, iydə, tut
ağacları və yulğun kollarından ibarət tuqay
meşələri az sahə tutur. Beyləqanın
cənub-qərbində yarımsəhra, yovşanlı-efemerli
bitkilər, Yuxarı Qarabağ kanalından Kürv
çayına qədər yovşanlı-efemerli və yovşanlı
şorəngəli bitkilər, Kür çayı sahilində
qismən qorunmuş tuqay meşəsi, Xan qızı və
Yuxarı Qarabağ kanalları arasında isə
səhraların və yarımsəhraların yerində
yenidən bərpa olunmuş bitki örtüyü
mövcuddur. Bataqlıq çəmənləri də müəyyən
ərazini əhatə edir. Suqoruyucu,
toroaqqoruyucu və yolqoruyucu məqsədilə
ensiz meşə massivləri qalmaqdadır. Son
dövrlər antropogen təsirin çoxalması yovşan,
biyan, şoranotu və efemer bitkilərin
azalmasına səbəb olmaqdadır. Şoranlığı artan
ərazilərdə kalış, qamış, qarğı və yulğun
bitkiləri çoxalmaqdadır. Heyvanat aləmi.
Rayon ərazisində səhra və yarımsəhra üçün
xarakterik olan heyvanlar üstünlük təşkil
edir. Belə ki, heyvanlardan ceyran,
çöldonuzu, canavar, tülkü, boz dovşan,
quşlardan turac, göyərçin, dovdağ, qırqovul,
sığırçın, qaraqarın bağırqara; sürünənlərdən
gürzə, qırmızıquyruq qumsiçanı, tarla
siçanı, Kiçik Asiya qumsiçanı vardır. Tuqay
meşəsi və qamışlıq zonalarda oxlu kirpi,
qaban, canavar, kirpi, ilan, bayquş,
ağacdələn, turac, kəklik; qalan düzən
ərazilərdə tülkü, çaqqal, dovşan, siçan,
siçovul, porsuq, qaz, ördək; axarsız
gölməçələrdə vağ, ördək, qağayı;
qamışlıqlarda qamışlıq pişiyi, qaban və
başqa heyvanlara rast gəlinir. Yaz aylarında
bülbül, qaranquş kimi köçəri quşlar ərazidə
yuva qururlar. Landşaft. Ərazi yarımsəhra
landşaft vilayətinə aiddir. Təbii mənzərəsi
düzənlik landşaftlarıdır. Bu landşaft üfüqi
zonalığa uyğun gəlməklə yarımsəhra
landşaftıdır. Burada boz, boz-qonur,
boz-çəmən, torpaqları yayılmaqla qışı
mülayim, yayı isti və quru keçir.
Yarımsəhralar Mil düzünün gilli süxurlarında
şoranlaşmışdır. Ona görə də bitkilər torpaq
səthində 30-40%-də örtük əmələ gətirir. Kür
çayı boyu intrazonal (yeraltı suyun
yaratdığı) landşaft tuqay meşələrinin
yaranmasına səbəb olur. Rayon ərazisinin
böyük hissəsi orta və zəif parçalanmış
dağarası düzənliklərin və ovalıqların
yarımsəhra landşaftıdır. Rayonun qərb
hissəsində-Haramı düzündə orta dərəcədə
parçalanmış düzənliklərin yarımsəhra və
quru-çöl landşaftları yayılıb. İnsanların
təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində
müasir-antropogen landşaft formalaşması
güclənməkdədir. Orta antropogenləşmə
dərəcəsi 60-70% arasındadır. Lakin uzun
illərin mənimsənilmə prosesində təbii bitki
örtüyünün çoxu dəyişdirilmiş, onların
yerində antropogen və təbii-antropogen
landşaft yaranmışdır. Fiziki-coğrafi
rayonlaşma. Beyləqan rayonu Kür dağarası
çökəkliyi fiziki-coğrafi vilayətində
yerləşir. Ərazinin böyük hissəsi vilayətin
Kür-Araz və Arazboyu rayonlarına,
şimal-qərbdən qismən hissəsi isə
Qazax-Qarabağ fiziki-coğrafi rayonu
ərazisinə düşür. Bu müxtəlifliyin səbəbi
ərazinin təbii şəraitinin müxtəlifliyidir.
Əslində isə fiziki-coğrafi komponent
dəyişkənliyinə görə iki fərqli xüsusiyyətə
bölünməsi ərazinin Arazboyu və Mərkəzi Arana
daxil olmasına səbəb olmuşdur. Qoruqlar. Ağ
göl Milli Parkı Ağcabədi və Beyləqan
rayonlarının inzibati ərazisində yerləşir.
Parkın 4220 ha sahəsi Beyləqan rayonunun
ərazisinə düşür. Həmin ərazinin 1200 hektarı
göl altındadır. Qalan 3020 hektarı isə qoruq
torpaq sahəsidir. Azərbaycan Respublikası
Prezidentinin müvafiq sərəncamı ilə Ağ göl
Dövlət Təbiət Qoruğunun sahəsi 17924 hektara
qədər artırılmış və ərazi Milli Park elan
edilmişdir (05.07.2003). Milli Parkın
ərazisi yalnız bataqlıqlar deyil, həmçinin
tipik göl və yarımsəhra landşaftlarından
ibarətdir. Ağ göl Milli Parkının
yaradılmasının əsas məqsədi mühüm
su-bataqlıq ərazilərini, həmin əraziyə xas
olan yarımsəhra landşaftını, göldə və onun
ətrafında məskunlaşmış nəsli kəsilmək
təhlükəsi altında olan fauna növlərini
qorumaq, ərazi üçün xarakterik olan bəzi
fauna növlərini keçmiş ərazilərinə
reintroduksiya etmək, eləcə də ətraf
mühitinin monitorinqini, əhalinin ekoloji
cəhətdən maarifləndirilməsini və ekoturizmin
inkişafını təmin etməkdir. Ağ gölün
dərinliyi 0,5-2,5 m arasında dəyişir. Göl
əsasən qamışlıqlarla əhatə olunmuşdur.
Suyunun səviyyəsi yay mövsümündə azalaraq ən
aşağı həddə çatır. Ərazidə bitki növlərindən
əsasən duzlaq soğanı, qışotu, qamış,
şahsevdi, sarıbaş, qaraşoran, yovşan, qırtıc
və s. yayılmışdır. Burada suda-quruda
yaşayan heyvanlardan yaşıl quru qurbağası,
kiçik Asiya qurbağası və göl qurbağasına
rast gəlinir. Milli Parkın ərazisində məməli
heyvan növlərindən canavar, çöl donuzu,
tülkü, dovşan və müxtəlif yarasalaera rast
gəlinir. Qamışlıqlarda isə qamışlıq
pişiyinin güclü populyasiyasına təsədüf
olunur. Əhalisi. Əhalinin sayı 1970-ci ildə
48467 nəfər olmuşdur. 1989-cu ildə onların
sayı 67624 nəfərə, 1999-cu ildə 78458 nəfərə
çatmışdır. 1970-1999-cu illərdə rayonda
əhalinin sayı 30,0 min nəfər və ya 61,9 %
artmışdır. Ətraf İmişli və Ağcabədi
rayonlarına nisbətən burada əhali zəif
templə artır. Buna səbəb inzibati rayonun
iqtisadi potensialının zəif olması, onun
əhali artımından geri qalması ilə
əlaqədardır. Əhalinin təbii artımı. 1990-cı
ildə hər 1000 nəfərə görə doğum əmsalı 30,7
nəfər, ölüm əmsalı 5,3 nəfər, təbii artım
əmsalı 25,4 nəfər qeydə alınmışdır. Keçən
müddət ərzində doğum əmsalı 31,0%, təbii
artım 40,2% azalmış, ölüm əmsalı 1,3%
artmışdır. Nəticədə 2007-ci ildə hər 1000
nəfərə görə doğum əmsalı 21,2 nəfər, ölüm
əmsalı 6 nəfər, təbii artım əmsalı 15,2
nəfər olmuşdur. Mütləq hesabla rayonda 1791
nəfər doğulmuş, 511 ölüm olmuş, təbii artım
1280 nəfər olmuşdur. 2000-ci ildən sonra
təbii artımın qiyməti yüksəlsə də, hələlik
o, 1990-cı il səviyyəsindən (1792 nəfər)
geri qalır. Hər 1000 nəfərə görə doğum
əmsalı şəhər (21,9 nəfər) və kənd əhalisi
(21,6 nəfər) arasında kəskin fərqlənməsə də,
ölüm əmsalı (8,4 nəfər) şəhərlərdə
yüksəkdir. Ona görə kəndlərdə təbii artım
çoxdur (16,9 nəfər). Uşaq ölümü. Diri
doğulan uşaqlar arasında 1 yaşa qədər
ölənlərin sayı 2007-ci ildə 22 nəfər
olmuşdur. Onlardan 13 nəfəri oğlandır. Hər
1000 nəfər diri doğulan uşaqlar arasında 1
yaşa qədər ölüm əmsalı 9,0 nəfərdir. Bu,
respublika səviyyəsinə (12,1 nəfər) nisbətən
aşağıdır. Ailə-nikah münasibətləri. 2007-ci
ildə rayonda 912 nigah, 63 boşanma qeydə
alınmışdır. Hər 1000 nəfərə görə nikah
əmsalı 10,8, boşanma əmsalı 0,7 olmuşdur.
2000-ci ildən sonra şəhər və kənd əhalisi
arasında boşanmalar 2-3 dəfə artmışdır.
Şəhərlərdə onun qiyməti daha çoxdur (hər
1000 nəfərə 1,7). Cins, yaş və milli
tərkibi. Əhalinin cins tərkibində qadınlar
üstünlük təşkil edir. 2008-ci ilin əvvəlində
əhalinin 42513 nəfəri kişilər (49,89%),
42549 nəfəri (50,02%) qadınlar olmuşdur. 15
yaşa qədər uşaqlar əhalinin 24,7%-ni təşkil
edir. 65 yaşdan yuxarı insanların payı
6,22%-dir. 1999-cu ildə keçirilmiş
siyahıyaalma materiallarına görə, rayonda
76521 nəfər (97,53%) azərbaycanlı, 1792
nəfər (2,28%) türk olmuşdur. Digər
millətlərdən: ruslar (71 nəfər),
ukraynalılar (44 nəfər), tatarlar (16 nəfər)
və ləzgilərin sayı azdır. Əhalinin
miqrasiyası saldosu uzun illərdir ki, mənfi
qiymətlidir. 2002-2007-ci illərdə rayonda
təbii artım 5,9 min nəfər, miqrasiya saldosu
0,8 min nəfər, ümumi artım 5,1 min nəfər
olmuşdur. Rayondan gedənlərin sayı hər il
orta hesabla gələnlərə nisbətən 200-300
nəfər çox olur. Əhalinin məskunlaşması.
Əhalinin orta sıxlığı hər km2-də 75
nəfərdir. 2008-ci ilin əvvəlində rayonda
olan əhalinin 35,8 min nəfəri (42,1%-i)
şəhərlərdə, 49,3 min nəfəri (57,9%)
kəndlərdə yaşamışdır. Əhalisinin sayına görə
(2008) Milabad (2049 nəfər), Yeni Mil (2041
nəfər), Mil (2036 nəfər), Şərq (1913 nəfər),
Qəhramanlı (1832 nəfər) qəsəbələri
fərqlənir. Rayonun Dünyamalılar və I
Şahsevən kəndlərində əhalinin sayı 5000
nəfərdən çoxdur. Məşğulluq. Rayonun
iqtisadiyyatında 10,0 min nəfər muzdlu işçi
çalışır. Status almış işsizlərin sayı 282
nəfərdir (2007). Sosial sfera. Rayonda 30
məktəbəqədər müəssisə vardır. Onlarda 825
uşaq tərbiyə alır. Hər 100 yerə 90 uşaq
düşür. 54 orta ümumtəhsil məktəbində 15634
şagird oxuyur. Onların 21,9%-i ikinci və
üçüncü növbədə oxuyur. 47 kütləvi
kitabxanada 358,5 min nüsxə kitab fondu
vardır. Hər 1000 sakinə 4213 nüsxə kitab
düşər. Rayonda 37 klub müəssisəsi, 2 muzey
fəaliyyət göstərir. 2007-ci ildə muzeylərə
2000 nəfər gəlmişdir. 11 xəstəxanada 565
çarpayı yerləşir, 23 ambulator-poliklinikada
növvbə ərzində 575 nəfəri qəbul etmək olar.
Bu müəssisələrdə 112 həkim (hər 10000 nəfərə
13,2 nəfər), 355 orta tibb işçisi (hər 10000
nəfərə 41,7 nəfər) çalışır. Mənzil fondunun
ümumi sahəsi 1056,6 min m2-dir. Rayonda hər
nəfərə orta hesabla 9,2 m2 mənzil düşür.
2007-ci ildə istifadəyə verilmiş 18,1 min m2
mənzil sahəsinin 16,6 min m2-i fərdi yaşayış
evləridir. TƏSƏRRÜFATI. Rayon
iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı
təşkil edir. Burada məhsulun əsas hissəsini
əkinçilik verir. Beyləqan rayonunun ümumi
ərazisi 113113 ha-dır. Kənd təsərrüfatına
yararlı torpaqlar 78071 ha-dır. Ondan 45219
ha əkinlər və dincə qoyulmuş torpaqlar, 2520
ha çoxillik əkmələr, 28711 ha örüş və
otlaqlar, 1621 ha həyətyanı sahələr, 3171 ha
meşə fondu, 48282 ha suvarılan torpaqlardır
(onların 44474 ha əkinləridir). Dövlət
mülkiyyətində 52085 ha, bələdiyyə
mülkiyyətində 18994 ha, xüsusi mülkiyyətdə
42034 ha torpaq vardır. Əsası ümummilli
lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş
aqrar islahatların aparılması rayon
iqtisadiyyatında müsbət dəyişikliklər
yaratmış, əhalinin güzəranı əhəmiyyətli
dərəcədə yaxşılaşmışdır. Rayonda aparılmış
aqrar islahatlar nəticəsində 42034 hektardan
artıq əkinə yararlı torpaqlar 15313 ailənin
və ya 64751 nəfərin xüsusi mülkiyyətinə
verilmişdir. Rayon ərazisində olan
torpaqların suvarılması üçün Yuxarı Qarabağ,
Köhnə Xanqızı, Yeni Xanqızı, Yuxarı Mil, Baş
Mil, Boztəpəarx kanallarında istifadə
olunur. Kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkin
sahəsi 45788 ha-dır. 2000-ci ilə nisbətən
əkin sahələri 11669 ha və ya 34,2%
artmışdır. Ölkədə olan kənd təsərrüfatı
bitkilərinin əkin sahəsinin 3,5%-i inzibati
rayonun payına düşür. 2008-ci ildə rayonda
38 fərdi sahibkar olmuş, onlarda 194 işçi
çalışmışdır. Əsas kənd təsərrüfatı
bitkiləri: pambıq, taxıl, yem bitkiləri
(yonca), günəbaxan, kartof, soğan, qarpız,
yemiş, qarğıdalı, pomidor, kələm. 2007-ci
ildə 12971 ha sahədə dənli və paxlalı
bitkilər əkilmişdir, onlardan 11316 ha buğda
əkinləri təşkil edir. Rayonda 1050 ha sahədə
meyvə və giləmeyvə, 452 ha sahədə bostan,
353 ha sahədə kartof əkinləri olmuşdur. Üzüm
bağları 109 hektardır. Əsas bitkiçilik
məhsulları istehsalı: taxıl 44 min t, o
cümlədən buğda 39,3 min t, tərəvəz 10,4 min
t, bostan məhsulları 4,5 min t, meyvə və
giləmeyvə 7,1 min t, üzüm 1,1 min t, kartof
3,3 min t. 1996-cı ildə rayonda 17,1 min ha
sahədə pambıq əkilmiş və 23,1 min t nəhsul
yığılmışdır. 2006-cı ildə əkinlər 6626
hektara, məhsul yığımı 9,3 min tona
enmişdir. İri və xırdabuynuzlu mal-qara.
Beyləqan rayonunda heyvandarlıq məhsulları
istehsalı xüsusi çəkiyə malikdir və bu
məhsulların istehsalı ilbəil artan templə
inkişaf etməkdədir. Belə ki, 2007-ci ildə
rayonda 51,2 min baş iribuynuzlu mal-qara, o
cümlədən 24,5 min baş inək və camış, 271,0
min baş qoyun və keçi saxlanmış,
heyvandarlıq məhsulları istehsalında ət
(kəsilmiş çəkidə) 2719 t, süd istehsalı
23450 t, yumurta 7707 min ədəd olmuşdur.
İribuynuzlu mal-qara 52855 min baş (24621
baş inək və camış), xırdabuynuzlu mal-qara
282601 min baş olmuşdur. (2009) Quşçuluq.
Beyləqan rayonunda ötən əsrin 90-cı
illərində tikilmiş, istesal gücü 250 min baş
olan broyler fabriki mövcuddur. Hal-hazırda
həmin fabrik fəaliyyət göstərmir.Odur ki,
rayonda indiki dövrdə quşçuluq ancaq
əhalinin şəxsi təsərrüfatları hesabına
inkişaf etdirilir. Rayonda əhalinin şəxsi
təsərrüfatlarında 413 mim baş ev quşları
(toyuq, ördək, qaz,hindtoyuğu) vardır ki, bu
da 2004-cü ilin sonuna olan məlumatlara
nisbətən 24721 baş çoxdur (01.01.2009).
Sənaye. Rayonda 2007-ci ildə 9 sənaye
müəssisəsi fəaliyyət göstərmişdir.Bu sahədə
olan işçilərin orta sayı 477 nəfərdir.
Sənaye obyektlərində əsasən rayon ərazisində
becərilən kənd təsərrüfatı məhsulları emal
olunur.2007-ci ildə istehsal olunan sənaye
məhsullarının həcmi 2719 min manat təşkil
etmişdir.Onun miqdarı 2006-cı ildə istehsal
edilən məhsulların 71%-i qədərdir. Rayon
ərazisində 9 süd emalı sexi fəaliyyət
göstərir.Onların gündəlik istehsal gücü 24
tondur.Süd emalı müəssisələri Milabad
qəsəbəsində,Kəbirli,İkinci Şahsevən və
Dünyamalılar kəndlərində yerləşir.Birinci
Şahsevən kəndində şəkər sexi vardır.
“Örən-Qala” şərab zavodunda nar şirəsi
istehsal olunur.Meyvə-tərəvəz məhsullarının
emalı üçün “Beyləqan-Konserv” ASC və
Dünyamalılar kəndində illik istehsal gücü
626 min şərti banka olan konserv zavodu
fəaliyyət göstərir.Birinci Şahsevən kəndində
yeni “Aqrolizinq” təşkilatı vardır.Pambığın
ilkin emalı üzrə “CTS-Aqro” MMC-nin illik
gücü 30 min t olan pambıq emalı zavodu və
“Beyləqan-Pambıq” ASC fəaliyyət
göstərir.2007-ci ildə 1604 t mahlıc istehsal
olunmuşdur.Kərpic istehsalı üzrə “Aran-Qala”
LTD müəssisəsi yaradılmışdır.Əlinəzərli
kəndində qarışıq yem sexi vardır. Nəqliyyat.
Respublika əhəmiyyətli Ələt-Culfa dəmir və
avtomobil yolları rayon ərazisindən
keçir.Hazırda onun Horadiz şəhərinə qədər
olan hissəsindən istifadə edilir.Rayon
ərazisində Daşburun və Xalac dəmiryol
stansiyaları yerləşir.Rayonda olan avtomabil
yollarının uzunluğu 330 km-dir.Onun 140 km-i
respublika
əhəmiyyətlidir.Yevlax-Ağcabədi-Bəhramtəpə
avtomobil yolu da rayon ərazisindən
keçir.Rayon ərazisində uzunluğu 46 km olan
Mingəçevir-Bəhramtəpə-Biləsuvar, uzunluğu
25km olan Bəhramtəpə-Həkəri-Mincivan,
uzunluğu 32 km olan Yuxarı Qarabağ
kanalı-Beyləqan-Daşburun respublika
əhəmiyyətli avtomobil yolları vardır.Bu
yolların ümumi uzunluğu 103 km təşkil edir
və bütün yollar III kateqoriyalıdır.Bundan
əlavə,rayon ərazisində 32 km III dərəcəli və
127 km IV dərəcəli yerli əhəmiyyətli
avtomobil yolları mövcuddur.Rayon
ərazisindən ümumi uzunluğu 47 km olan II
kateqoriyalı dəmiryol xətti keçir.
“Regionların sosial-iqtisadi inkişaf
proqramı (2004-2008-ci illər)”çərçivəsində
rayonda 82,5 km avtomobil yolu bərpa
edilmişdir. Əhalinin təbii qazla təminatı
üçün qaz kəmərləri şəbəkəsi çəkilmişdir.
2007-ci ildə rayonda avtomobil nəqliyyatı
ilə 328 min t yük, 5212 min nəfər sərnişin
daşınmışdır. 3779 avtomobili, 81 avtobus,
2615 şəxsi minik avtomobili vardır. Beyləqan
əhalisi əsasən avtomobil və dəmiryol
nəqliyyat sistemindən iostifadə edir.
Bakı-Daşburun-Horadiz dəmiryol xətti
vasitəsi ilə ən zəruri yüklərin daşınması və
sərnişindaşıma işləri həyata keçirilir. Əsas
nəqliyyat vasitəsi avtobus və minik
avtomobilləridir. Hər gün Beylaqandan Bakı
və Gəncə şəhərlərinə avtobuslar hərəkət
edir. Rayonun yaşayış məntəqələrinə gündəlik
avtobus marşrutları işləyir. Rabitə. Rayon
ərazisində 1 şəhər, 25 kənd poçt şöbəsi, 5
poçt agentliyi, 10 danışıq məntəqəsi, 4
səyyar mobil telefonçu fəaliyyət göstərir.
Əhaliyə 40-dan yuxarı ənənəvi və
qeyri-ənənəvi poçt xidməti göstərilir. Hər
100 ailəyə 57 telefon düşür. Rayon
mərkəzində 2300 №-lik Elektron ATS tikilmiş
(2003), bütün kənd birləşdirici xətlərin
avadanlıqları HDSL-lərlə əvəa olunmuş
(2006), rayon mərkəzinə optik kabel çəkilmiş
(2008) və rayon rabitəsi tam
elektronlaşmışdır. Dünyanın istənilən ölkəsi
ilə telefon, faks və internet əlaqəsinə
girmək mümkündür. İstirahət və turizm
zonaları. Beyləqan rayonu Aran iqtisadi
rayonları qrupuna daxildir. Onun ərazisində
turizm zonası yoxdur. Rayon ərazisində son
illərdə istifadəyə verilmiş Heydər Əliyev
adına parkda, “Cənnət bağı”nda və “Xan
bağı”nda istirahət guşələri fəaliyyət
göstərir. MƏDƏNİ QURUCULUQ Təhsil. Rayonda
54 ümumtəhsil məktəbi, 30 məktəbəqədər uşaq
müəssisəsi, 3 məktəbdənkənar müəssisə var.
30 məktəbəqədər tərbiyə müəssisəsində 825
uşaq tərbiyə olunur. 54 ümumtəhsil
məktəbində (2 ibtidai, 6 əsas və 46 orta
məktəbdə) 14811 şagird təhsil alır, onların
təlim-tərbiyəsilə 1975 müəllim məşğul olur.
3 məktəbdənkənar müəssisəyə (Uşaq Şahmat
məktəbi, Uşaq Gənclər İdman məktəbi və Uşaq
Yasradıcılıq Mərkəzi) 4278 min nəfər şagird
cəlb edilmişdir. (2008-2009) Heydər Əliyev
Fondu tərəfindən Təhsil Nazirliyi ilə
birlikdə 140 adda əyani tədris vəsaiti
hazırlanmış və cari dərs ilinin əvvəlində
məktəblərə çatdırılmışdır. Heydər Əliyev
Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın
təşəbbüsü ilə cari dərs ilinin əvvəllərində
rayonda 1-ci sinifə gedən 1119 nəfər uşağa
17 adda dərs ləvazimatı hədiyyə edilmişdir.
Heydər Əliyev Fondunun vəsaiti ilə rayonda 3
məktəb tikilib istifadəyə verilmişdir.
Mədəniyyət. Rayonda 18 mədəniyyət evi, 17
klub, 40 kitabxana, 2 muzey, xalq teatırı,
musiqi məktəbi, mədəniyyət və istirahət
parkı, rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi,
Heydər Əliyev Muzeyi fəaliyyət göstərir. Bu
mədəni-maarif müəssələində 378 işçi çalışır
ki, onların da 146 nəfəri ali və orta
ixtisas təhsillidir. Mədəni-maarif
müəssisələrində 86 bədii özfəaliyyət
kollektivi, dərnəyi və birliyi vardır ki,
bunların işində 1027 həvəskar iştirak edir.
Klub müəssisələrində fəaliyyət göstərən 1
maraq klubunda 18 nəfər, 85 bədii
özfəaliyyət dərnək və kollektivlərində 1009
həvəskar vardır. Rayon Mədəniyyət Evində
idman dərnəkləri yaradılmışdır. Dərnək
üzvləri Azərbaycanı ölkənin hüdudlarından
kənarda layiqincə təmsil etmişlər. Rayon
ərazisındə 10 tarixi abidə qeydə alınmışdır.
Televiziya, radio, qəzet və digər kütləvi
informasiya vasitələri. Kütləvi informasiya
vasitələrindən rayonda “AzTV-1”, “İctimai
televiziya”, “ANS”. “Lider”, “Space” və
“Azad Azərbaycan” televiziya kanalları
yayımlanır. Resbublika mətbuat orqanlarının
nəşr etdikləri qəzetlərin gündəlik yayımı
təşkil edilir. Rayon İcra Hakimiyyəti
tərəfindən təsis edilmiş (2003) “Mil” qəzeti
rayon əhalisini informasiya ilə təmin edir.
Beyləqan rayon İcra Hakimiyyətinin orqanı
olan “Mil” qəzeti 1938-ci ildən nəşr edilir.
“Stalin pambıqçısı” (1938-1957), “Mil
pambıqçısı” (1958-1962), “Yüksəliş”
(1962-1989), “Beyləqan” (1989-2003) adları
ilə nəşr edilmişdir. Qəzet ayda 4 dəfə 2000
tirajla çıxır. Rayonda yerli radio
verilişləri redaksiyası fəaliyyət
göstərmişdir (1965-1980). Səhiyyə. Rayonda
575 çarpayılıq 11 xəstəxana, 19 feldşer-mama
məntəqəsi, 10 kənd xəstəxanası, 9 həkim
məntəqəsi, 1 sanitar-epidemioloji stansiya,
1 təcili yardım stansiyası, 1 kliniki
laboratoriya, 1 uşaq və 1 qadın
məsləhətxanası var. Onlarda 850 tibb işçisi
çalışır (138 ali təhsilli həkim, 358 orta
tibb işçisi, 354-ü isə digər işçilər).
Ticarət. Pərakəndə əmtəə dövriyyəsi 2007-cı
ildə 46866,8 min manat, əhaliyə göstərilən
pullu xidmətlər 9846,6 min manat. Hər nəfərə
görə 97,72 manat olmuşdur. Onların 1586,14
min manatı məişət xidmətlərini payına düşür
(hər nəfərə 15,74 manat). Tikinti. Rayonda
fəaliyyət göstərən 14 tikinti təşkilatından
697 işçi çalışır. Əsas kapitala yönəldilən
investisiyalar 5986,7 min manat təşkil
etmişdir. Bu il 4952,9 min manatlıq əsas
fondlar istifadəyə verilmişdir. BEYLƏQAN
ADININ TARİXİ. Beyləqan rayonuna adı
verilmiş qədim Beyləqan şəhərinin adı tarixi
mənbələrdə fərqli adlarla verilmişdir:
Paytakaran, Balasakan, Bilgah, Bilaqan,
Millər, Beyləqan. Adı fərqli olduğu kimi,
adının mənası ilə də bağlı müxtəlif fikirlər
mövcuddur. Mənbəyə görə, toponim (əsl qədim
və yerli adı Biləqan) Altay dillərində olan
“pilə” (düzən, açıq yer) və “qan” (məkan)
sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır və
“düzənlik yer, çöl” mənasını verir və
vaxtilə Mil düzünün adı olmuşdur. Digər
mənbəyə görə, Beyləqan şəhəri Bərdə-Ərdəbil
karvan yolunun üstündə yerləşdiyi üçün
burada ticarət inkişaf etmiş, şəhər mühüm
ticarət mərkəzlərindən biri olmuşdur (IX-XII
əsrlər). Beyləqan adının yaranması da bu
yolla əlaqəlidir. Belə ki, Beyləqan – bel
yolu, ticarət yolu və yaxud ticarət aparılan
yer anlamındadır. Digər fikrə görə, Beyləqan
sözü burada vaxtilə yaşayan “bel” tayfasının
adı ilə bağlıdır, yəni Bel tayfasının
məskunlaşdığı, yaşadığı ərazi anlamındadır.
Mənbələrdə insanların ən çox istifadə etdiyi
yol – “Bel yolu”nun mühüm karvan yolu olduğu
qeyd olunmuş və bu yolun dayanacaq yeri
göstərilmiş, hətta karvan yolunun xəritəsi
verilmişdir. Belə ki, Nailə Vəlixanlının
“IX-XII əsr ərəb coğrafiyaşünas səyyahları
Azərbaycan haqqında” kitabında ərəb
coğrafiyaşünas səyyahlarının Azərbaycanda
olan orta əsr ticarət-karvan yolları
haqqında məlumatları verilir. “Yollar və
məmləkətlər kitabı”nda isə yazılır:
“Bərdədən-Yunana 7 fərsəx( 1 fərsəx -
təxminən 6-8 kilometrdir), Yunandan Beyləqan
şəhərinə 7 fərsəx, Beyləqandan Varsana 7
fərsəxdir”. Mənbələrdən də göründüyü kimi,
Beyləqan şəhəri
Dərbənd-Bərdə-Beyıəqan-Ərdəbil
karvan-ticarət yolunu üstündə yerləşirdi.
Hətta Böyük İpək yolunun şimal-cənub xətti
(Dərbənd-Ərdəbil yolu) qədim Beyləqandan
keçmişdir. Beyləqan tacirləri bu yol
vasitəsilə Çin, Hindistan, İran, Bizans,
Gürcüstan və başqa ölkələrlə ticarət əlaqəsi
qurmuşdular. TARİXİ VƏ MEMARLIQ ABİDƏLƏRİ.
Beyləqan rayonu ərazisində çoxlu sayda həm
arxeoloji, həm də memarlıq abidələri
mövcuddur. Onların tətqiqi bu ərzidə
yaşayışın 6000 ildən çox yaxşı olduğunu
sübuta yetirir. Tarixi-arxeoloji abidələr.
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm
Nazirliyi tərəfindən qeydə alınan respublika
əhəmiyyətli tarixi-arxeoloji abidələr
bunlardır: Beyləqan yaşayış yeri (orta əsr
abidəsi; bax: Örənqala), I-IV Çardaxlı
yaşayış yeri (ilk tunc dövrü; XI-XIII
əsrlərə aid tarixi-arxeoloji abidə; bax:
I-IV Çardaxlı yaşayış yeri: Çardaxlı
abidələri), Çatal təpə, Kültəpə yaşayış yeri
(XI-XIII əsrlər abidəsi; bax: Kültəpə),
Sarıtəpə qəbiristanlığı (e.ə VII-VI əsrlərə
aid tarixi-arxeoloji abidə; bax: Sarıtəpə),
Qaratəpə yaşayış yeri (e.ə I minilliyə aid
tarixi-arxeoloji abidə; bax: Qaratəpə),
Saraytəpə yaşayış yeri (ilk tunc dövrü; bax:
Saraytəpə yaşayış yeri), Təzəkənd yaşayış
yeri ( ilk tunc dövrü; bax: Təzəkənd
abidələri), Küp qəbirlər nekropolu (antik
dövr; bax: Küp qəbirlər nekropolu), I
Sultanbud yaşayış yeri (tunc dövrü; bax: I
Sultanbud yaşayış yeri), II Sultanbud
yaşayış yeri (tunc dövrü; bax: II Sultanbud
yaşayış yeri), Sultanbud qəbiristanlığı,
Beyləqan qalası. Tarix-memarlıq və incəsənət
abidələri. Beyləqan ərazisindəki
tarixi-memarlıq və incəsənət abidələri
bunlardır: Ümummilli lider Heydər Əliyevin
büstü, Əmək birliyi abidəsi, Akif Əkbərovun
büstü, Böyük Vətən müharibəsində həlak
olanların şərəfinə ucaldılmış abidə (2
ədəd), Cərcis Peypəmbərin türbəsi,
Dünyamalılar məscidi, “Əmək birliyi”
abidəsi, Gəray Əsədovun büstü, Gəray
Əsədovun ev muzeyi, Gəray Əsədovun heykəli
(3 yerdə), Göytəpə, Hacı Seyid Əli Ağa
məscidi, Heydərbaba məscidi, Heydər Əliyev
Muzeyi, Heydər Əliyev adına mədəniyyət və
istirahət parkı, Heydər Əliyevin abidəsi,
Həzi Aslanovun büstü, İlham Quliyevin büstü,
İlqar Qurbanovun büstü, Kərbalayı Seyid Ağa
türbəsi, Qala təpə, Qarabağ müharibəsində
həlak olanların xatirəsinə ucaldılmış abidə,
Qədim Əliyevin büstü, Mehdi Mehdizadənin
büstü, Mücirəddin Beyləqaninin heykəli,
Mücirəddin Beyləqaninin parkı, Namiq
Allahverdiyevın büstü, Nazim Quliyevin
büstü, Nəriman Nərimanovun büstü, Rizvan
Nəsirovun büstü, Seyid Ağa türbəsi, Seyid
Aminə Xatun məscidi, Seyid Aminə Xatun
türbəsi, Seyid Miryusif Ağa türbəsi, Sevil
Qazıyevanın büstü və ev muzeyi, Şərəf
təpəsi, Türklər məscidi, Üçtəpə.
Ziyarətgahlar. Beyləqan rayonunun əhalisi
müqəddəs dinimizə bağlı, inanclı, imanlı
insanlardır. Ta qədimdən Allaha tapınmış bu
insanlar zaman-zaman öz istək və arzularını
müqəddəs ziyarətgahlarda dilə gətirmiş,
burada ibadət etmişlər. Əhalinin ən çox üz
tutuduğu belə məkanlardan biri
Həzrəti-Cərcis peyğəmbər ziyarətgahıdır. Bu
ziyarətgah Həzrəti-Cərcis peyğəmbərin məzarı
üzərində tikilmiş türbədən ibarətdir.
Azərbaycan ərazisində yeganə peyğəmbər
məzarı Beyləqan ərazisindədir. Elə ona görə
də Beyləqanı Peyğəmbər yurdu, Peyğəmbər
diyarı adlandırırlar. Rayon ərazisində bir
sıra ziyarətgahlar var: Cərcis peyğəmbər
ziyarətgahı, Seyid Ağa ziyarətgahı, Seyid
Aminə Xatun ziyarətgahı, Seyid Xırda
ziyarətgahı, Seyid Miryusif Ağa ziyarətgahı.
Qəbirüstü daş abidələr: Ölən insanın
xatirəsini əbədiləşdirmək üçün ötən əsrlərdə
qəbir üzərində ucaldılmış daş abidələrdir.
Bu cür qədim daş abidələrə Beyləqan
ərazisində sıx-sıx rast gəlinir. Qəbirüstü
daş abidələrin bir hissəsi Cərcis peyğəmbər
ziyarətgahı ərazisində, digər hissəsi isə
rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin
həyətində yerləşdirilmişdir. Bu yurdun
ad-san qazanmış oğul və qızları: Qədim
Beyləqan diyarının adını tarixə yazan, ona
ad-san qazandıran bu yurdun dəyərli,
qəhrəman oğul və qızları olmuşdur. Onların
əməyi, dəyanəti, sücaəti olmasaydı, bu gün
yəqin ki, nə indiki Beyləqan olardı, nə də
onun tarixdəki şərəfli adı. Tarixi və ədəbi
qaynaqlarda onların haqqında söhbətlər
açılmış, qəhrəmanlıq yollarından,
sənətkarlıq məharətlərindən, elmdə və
ədəbiyyatda qazandıqları uğurlardan
danışılmışdır. Tarixi keçmişimizin dəyərli
isimləri bu yurda şöhrət gətirmişlər. Məsud
İbn Namdar, Mücirəddin Beyləqani, Nəcməddin
Beyləqani, Şihabəddin Beyləqani, Qəssab
Müsafir, Əbu Musa, Həsən İbn Zəki
əl-Beyləqani, Qaçaq Kazım... Tarix və
ədəbiyyat kitablarından oxuyub-bilmədiyimiz,
rəvayətlərdən eşitdiyimiz, yaxud bizim
müasirimiz olan insanlar olmuşlar. Onların
bir çoxu tək bu yurdun deyil, bütün
Azərbaycanın şərəf salnaməsində yer
tuturlar. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı: Gəray
Əsədov. Sosialist əməyi qəhrəmanları: Gülzar
Abdullayeva, Gülüstan Ağayeva, Güllü
Cabbarova, Maral Fərəcova, Allahqulu
Hacıyev, Mülayim Həsənova, Bahadur Hüseynov,
Rəşid İmanov, Sərdar İmrəliyev, Sevil
Qazıyeva, Əhməd Əhmədov, Bərşad Quliyev,
Mürsəl Mehrəliyev, İmran Məmmədov, Hüseyn
Pənahov, Havvaxanım Rzayeva, Əlibala
Şirinov, Əskinaz Usubova. Elm xadimləri:
Əsgər Abdullayev, Tahir Ağayev, Əbiş
Allahverdiyev, Vaqif Allahverdiyev, Rəvan
Babayev, Kənan Bəşirov, Asif Cavadov,
Hidayət Cəfərov, Sədi Cəfərov, İltifat
Əliyarlı, Süleyman Əliyarlı, Dursun Əliyeva,
Məhərrəm Əliyev, Ələmdar Fərzəliyev, Mahmud
Fətiyev, Səməd Hacıyev, Əli Həsənov, Hacı
Həsənov, Vasif Həziyev, Eldar Hüseynov,
Rasim İsmayılov. Tahir Kərimli, Akif
Kərimov, Babakişi Kərimov. Nazir Kərimov,
Alış Qasımov, Kərəm Quliyev, Vilayət
Quliyev, Xalidə Quliyeva, Afilə Qurbanova,
Gilas Qurbanova, Atamoğlan Məmmədli, Natiq
Məmmədli, Əyyub Məmmədov, Kamil Məmmədov,
Vaqif Mirzəyev, Nizami Muradov, Ayaz Orucov,
Hüseyn Orucov, Elnur Sadıqov, Yunis Salahov,
Nizami Seyidəliyev, Elman Süleymanov, Şamxal
Tağıyev, Qara Tağızadə, Tamilla Abbasxanlı,
Yavər Vəliyev, Elmira Zeynalova və b.
Azərbaycan Respublikasının milli
qəhrəmanları: Namiq Allahverdiyev, Akif
Əkbərov, Mətləb Quliyev, Nazim Quliyev.
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin
deputatı: Ayaz Orucov. Yazarlar: Ağa
Savalanlı, Asif Cəfərli, Bəhram Fərmanzadə,
Elman İsrafiloğlu, Zakir Əliyev, Əsəd
Cahangir, Faiq Dərgahov, Fərman Kərimzadə,
İbrahim Kərimli, İslam Kəbirli, Məmməd Oruc,
Arif Mədətov, Oqtay Mədətov, Nigar, İltizam
Rüstəmov, Səxavət Sahil, Səmədxan
Beyləqanlı, Şəfəq Nasir, Tamara Vəliyeva,
Vaqif Cəfərli, Yusif Nəğməkar, Zəki
Beyləqani, Zülfüqar Şahsevənli, Zümrüd və s.
Qəhrəman analar: Bəsti Abbasova, Əsli
Abbasova, Nübar Abbasova, Səriyyə Abbasova,
Şövkət Abbasova, Tamara Abbasova, Atlas
Abdullayeva, Rəfiqə Abdullayeva, Vətən
Abdullayeva, Ziba Abdullayeva, Əsli Abışova,
Şükufə Axundova, Zəriş Atakişiyeva, Lətifə
Ağalarova, Gültop Ağayeva, Xırda Ağayeva,
İmperial Ağayeva, Leyli Quliyeva və b.
Hüquq-mühafizə orqanlarında məsul işçilər:
İsmayıl Abdurrəhmanlı, Nizami Bayramov, Arif
Əliyarov, Qaçay Əliyarov, Aydın Qasımov,
Məhi Quliyev, Elmira Quliyeva, Rafiq
Məmmədov, Rəsul Məmmədov və b. Fəxri adlar
almış sənət sahibləri: Zakir Bəndəliyev,
Tamara Əhmədova, Əli Əsgərov, Fərman
Hacıyev, Mustafa Hacıyev, Rəsul Hüseynov,
Dadaş Xələfov, Ariadna Kirilova, Sona
Qazıyeva, İsfəndiyar Quliyev, Vahid Quliyev,
Tofiq Məhərrəmov, Cavanşir Məmmədov, Fatma
Məmmədova, Mərziyə Nəcəfova, Mövsüm Orucov,
Gülyaz Rüstəmova, Mirəli Talıbov, Telli
Həsən, Əlabbas Vəliyev və b. İdmançılar:
Şahin Diniyev, Sevindik Əhmədov, Kamil
Fərzəliyev, Bakir Həsənov, Zülfiyyə
Hüseynova, Misir Xudaverdiyev, Köçəri
Beyləqanlı, Namiq Quliyev, Nurəddin
Beyləqanlı, Eldəniz Tahirov və b. olacaqdır”
|
|
|
 |
|