BEYLƏQAN
“Beyləqan rayonu”.
Beyləqan rayonu – Azərbaycan Respublikasında inzibati rayon. Mil düzü rayonları qrupuna və Orta Kür iqtisadi rayonuna daxildir. Azərbaycan Respublikasının cənub-qərbində, Kür-Araz ovlağının Mil düzündə, şimalda Kür, cənubda Araz çaylarının arasında yerləşir. Coğrafi kordinatların 39o 45' şimal en dairəsi, 47o 30' şərq uzunluğudur. Rayon kimi 24.01.1939-cu ildə təşkil edilmişdir. 1939-1963-cü illərdə Jdanov rayonu adlandırılmışdır. 1963-cü ildə rayon ləğv edilmiş və ərazisi İmişli rayonu ilə birləşdirilmişdir. Lakin 1965-ci ildə yenidən müstəqil rayon kimi təşkil olunmuş, 1989-cu ildən Jdanov rayonu adlandırılmış, sonralar adı dəyişdirilmiş, ərazidə mövcud olmuş qədim Beyləqan şəhərinin adı verilərək, Beyləqan rayonu adlandırılmışdır (18.03.1989). Mərkəzi Beyləqan şəhəridir. Bakıdan 265 km məsafədə yerləşir. Ən yaxın dəmir yolu stansiyası olan Daşburuna qədər məsafə 17,5 km-dir. Rayon mərkəzi olan Beyləqan qəsəbəsinə 1966-ci ildə şəhər statusu verilmişdir. Cənub-şərqdə Araz çayı boyu İran İslam Respublikası, şərqdə İmişli, qərb və şimal-qərbdə Ağcabədi, cənub-qərbdə Füzuli, şimalda Kür çayı boyu kiçik ərazidə Zərdab rayonu ilə həmsərhəddir. Sahəsi 113113 ha, ondan məhsuldar torpaqların ümumi sahəsi 47713 ha, kənd təsərrüfatına yararsız torpaqların sahəsi 14472 ha, heyvandarlıq üçün otlaqların sahəsi 21219 ha, əkilmiş torpaqların ümumi sahəsi 47713 ha, meyvə bağlarının ümumi sahəsi 840 ha, şoran torpaqların ümumi sahəsi 28869 ha-dır (01.01.2009). Əhalisi 86500 nəfərdir. Şəhər əhalisi 37600 nəfər, kənd əhalisi 48900 nəfər, əhalinin orta sıxlığı 76, kişilər 42500 nəfər, qadınlar 44000 nəfər, uşaqlar 11030 nəfər, 18 yaşa qədər 26852 nəfər, 18-dən 55-60 yaşa qədər 52568 nəfər, təqaüdçülər 7088 nəfər, ali təhsilli əhalinin sayı 5485 nəfər, orta təhsilli əhalinin sayı 33366 nəfər, məskunlaşmış qaçqınların sayı 451 nəfər, məskunlaşmış məcburi köçkünlərinsayı 15248 nəfərdir (01.01.2009). Əhali əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğuldur. Təsərrüfatlarının sayı 19270, ailələrin sayı 15268-dir (01.01.2009). Beyləqan rayonunun tərkibində 1 şəhər, 15 qəsəbə, 24 kənd yaşayış məntəqəsi olmaqla, cəmi 31 inzibati ərazi dairəsi və vahidi vardır. Rayonda 37 bələdiyyə mövcuddur. Şəhər və iri qəsəbələri – Beyləqan şəhəri, Örənqala qəsəbəsi, Milabad qəsəbəsi, Qəhrəmanlı qəsəbəsi, Yuxarı Aran qəsəbəsi, Şərq qəsəbəsi, Mil qəsəbəsidir. Rayon ərazisindən dəmir yol xətti, Gəncə-Lənkəran, Bakı-Füzuli şose yolları keçir.

TƏBİƏTİ Relyefi. Rayon Kür-Araz ovalığının Mil, Qarabağ və Arazboyu maili düzənliklərində yerləşir. Kür və Araz çaylarının arasında yerləşən Mil düzünün qərb və cənub-qərb hissələrini tutur. Arazboyu düzənliklərə aid olan Haramı düzünün bir hissəsi də rayon ərazisinə aiddir. Ərazisi tamamilə ovalıqlardır. Ərazisinin şimal-şərq hissəsi okean səviyyəsindən aşağıdır. Cənub-qərbdə hündürlüyü 100 metrdir. Bu ərazilər Kaynozoy erasının Antropogen dövrünə aid qum, çınqıl, çaqıl daşları və digər çöküntü süxurları ilə örtülür. Ərazinin 40%-dən çoxu hündürlüyü 0-100 m, 25%-i 100-200 m, 35%-ə qədəri isə mütləq hündürlüyü 0 m-dən aşağı olan ərazidə yerləşir. Kür çayına-şimala doğru mütləq hündürlük 8 m-ə qədər azalır. Qərbə-Haramı düzünə doğru isə mütləq hündürlük 200-250 m arasında dəyişir. Beyləqan şəhərinin mərkəzindən keçən 58 metrlik horizontaldır. Ümumiyyətlə, Beyləqan ərazisi dağarası çökəklik hesab olunur. Ərazinin Alp-Himalay geosinklinalının mərkəzində, konvergent sərhəddə yerləşməsinin nəticəsidir ki, seysmik fəal zonalardan hesab olunur. Kür çökəkliyi tektonik zonasında yerləşən rayon gücü 7 bal olan zonadır. Burada çökmə süxurunun qalınlığı 10-15 km arasındadır. Geoloji quruluşu. Beyləqan da daxil olmaqla Azərbaycan ərazisi Alp-Himalay geosinklinalının Ön Asiya hissəsində yerləşir. Ərazinin geoloji inkişaf tarixində Alp qırışlığı ayrılır. Kaynozoy erasının Neogen dövründə Beyləqan rayonunun ərazisi dəniz altında olmuş, tektonik qalxma nəticəsində suyun səthinə qalxmış və Kaynozoy erasının Antropogen yaşlı IV dövr çökmə süxurları ilə örtülmüşdür. Faydalı qazıntılar. Rayonda IV dövr çökmə süxurları geniş yayıldığı üçün çökmə mənşəli bütün faydalı qazıntılara rast gəlinir. Haramı düzü qum-çınqıl, Arazboyu maili düzənliyi qum-çınqıl, termal su, maili düzənliklərdə isə gil və qumla yanaşı neft də tapılmışdır. Haramı düzündə böyük ehtiyatda içməli su olduğu müəyyənləşdirilmiş və qismən istifadə olunmaqdadır. Ərazidəki qış otlaqları və torpağı ən əhəmiyyətli təbii ehtiyatlarındandır. İqlim. Rayon ərazisi quru subtropik iqlim qurşağında yerləşir. Ərazidə qışı mülayim, yayı isti quraq keçən yarımsəhra və quru çöl iqlim tipi hakimdir. Qış fəslində mülayimli, yay dövründə isə tropiklik üstünlük təşkil edir. İqlimin bu cür formalaşmasında ərazinin həm şimal, həm də cənub hissəsində maili çay çökəkliyi, cənub-qərbində təpəli, şərqində isə hamar düzənliyin olması mühüm rol oynayır. Ərazi daimi olaraq fəsillər üzrə dəyişməklə şərq, qərb və şimaldan gələn cənub siklonları, tropik, Orta Asiya və yerli hava kütlələrin təsiri altındadır. Rayonda il ərzində 20-25 gün ağ yel küləkləri əsir. Havanın orta illik temperaturu 14,0o çatır. Yanvarın orta temperaturu 1.8o, iyulun orta temperaturu 26,0o-dir. Yay aylarında bəzən havanın mütləq maksimum temperaturu 41o qədər yüksəlir. Havanın mütləq minimum temperaturu 10o olub, il ərzində-8o ilə 15o arasında dəyişir. Bəzən havanın mütləq minimum temperaturu-21o qədər aşağı düşür. Ümumi radiasiyanın illik miqdarı 130,7 kkal/sm2, radiasiya balansının 45,0 kkal/sm2-dir. 5o yüksək olan temperaturların illik cəmi 4916o-dir, 10o-dən yüksək olan temperaturların illik cəmi 4438o-dir. Payızda ilk şaxtalar noyabrın 20-dən sonra, yazda son şaxtalar martın 20-dən sonra müşahidə edilir. Havanın orta illik nisbi rütubəti 72% olub il ərzində 58-82% arasında dəyişir. Yağıntıların illik miqdarı 312 mm-dir. Yağan qar 10-12 gün yerdə qalır. Buxarlanma qabiliyyətinin illik miqdarı 1000 mm-dir. Rütubətlilik əmsalı 0,3-ə bərabərdir və ərazidə yay vaxtı suvarma tələb olunur. Küləklər əsasən şərqdən və cənub-şərqdən əsir, onun orta illik sürəti 2,2 m/saniyədən çox olmur. Sürəti 15 m/san-dan çox olan güclü küləklər il ərzində 10 günədək əsir. İl ərzində 300 mm yağıntı düşür. Araz və Kür çayları boyu daha çox, Mərkəzi Aran hissəsində isə orta hesabla 300 mm təşkil edir. Yağıntıların çoxu ilin soyuq dövründə, əsasən yazda və payızda olur. Daxili sular. Rayonun daxili sularına onun şimal sərhədini kəsib keçən Kür çayı, cənub sərhədini keçən Araz çayı, süni sututarlı Kürboyu bataqlıqlar, qurunt və laylararası sular daxildir. Ərazi öz daxilində təbii axarlı sulara malik olmasa da, suvarma məqsədilə çəkilmiş Yuxarı Qarabağ, Baş Mil, Xan qızı kanalları və müxtəlif kollektorlara malikdir. Kürboyu sahillərdə aprel ayı daşqınları zamanı xırda göllər yaranır. Arazboyu ərazidə isə termal su mənbələri vardır. Ərazinin az meyilli olması və az yağıntı düşməsi sel yaranması imkan vermir. Ərazinin şimal qərbdən cənub şərqə kəsib keçən Yuxarı Qarabağ kanalı öz başlanğıcını Kür çayından, Baş Mil və Xan qızı kanalları isə Araz çayından götürməklə cənub-qərbdən şimal-şimal-şərq istiqamətinə axırlar. Kür və Araz çayların təsərrüfatların, əhalinin şirin su təminatı və suvarmanın əsas mənbələridir.Arazboyu düzənliklərdə yeraltı suların böyük ehtiyatları vardır. Torpaq örtüyü. Torpaq örtüyü quru subtropik iqlim şəraitində yaranır. Rayonda boz, boz-çəmən torpaqlar, Araz çayının subasarlarında allüvial-çəmən torpaqlar, Kür çayı sahillərində çəmən-meşə torpaqları yayılır. Beyləqanın təbii şəraitinin müxtəlifliyinin nəticəsidir ki, cənub-qərb hissə-Haramı düzü ərazisi açıq boz qəhvəyi, qalan bütün hissədə boz-çəmən, Kür çayı yaxınlığında bataqlıq-çəmən və lilli-bataqlıq, Beyləqan şəhərinin şimalında-Yuxarı Qarabağ kanalının sızma zonasında isə şoranlaşmış şoran-şorakənd torpaqlar üstünlük təşkil edir. Torpaq quruluşuna görə strukturlu və qismən struktursuz olmaqla mexaniki tərkibində qumsallıq və gillicəlik üstünlük təşkil edir. Bütün suvarılan torpaqlarda dənəvərlik normadan az olduğundan rütubət saxlama imkanları azdır. Bitki örtüyünün zəif inkişaf etməsinin nəticəsidir ki, torpaqla humusun (çürüntünün) miqdarı 8-15% arasında dəyişir, bu da qidalılıq etibarı ilə bitkiçilikdə əlavə gübrələmə tələb edir. Bitki örtüyü. Rayonun bitki örtüyü yarımsəhra bitkilərindən ibarətdir. Burada yovşanlı, şoranlı və gəvərli yarımsəhralar yayılmışdır. Kür çayı sahillərində və ona yaxın olan ərazilərə düzən-çəmən bitki örtüyü sahələrində qamış, cil, kalış və digər bataqlıq bitkiləri vardır. Kürün sahilləri boyu qovaq, söyüd, iydə, tut ağacları və yulğun kollarından ibarət tuqay meşələri az sahə tutur. Beyləqanın cənub-qərbində yarımsəhra, yovşanlı-efemerli bitkilər, Yuxarı Qarabağ kanalından Kürv çayına qədər yovşanlı-efemerli və yovşanlı şorəngəli bitkilər, Kür çayı sahilində qismən qorunmuş tuqay meşəsi, Xan qızı və Yuxarı Qarabağ kanalları arasında isə səhraların və yarımsəhraların yerində yenidən bərpa olunmuş bitki örtüyü mövcuddur. Bataqlıq çəmənləri də müəyyən ərazini əhatə edir. Suqoruyucu, toroaqqoruyucu və yolqoruyucu məqsədilə ensiz meşə massivləri qalmaqdadır. Son dövrlər antropogen təsirin çoxalması yovşan, biyan, şoranotu və efemer bitkilərin azalmasına səbəb olmaqdadır. Şoranlığı artan ərazilərdə kalış, qamış, qarğı və yulğun bitkiləri çoxalmaqdadır. Heyvanat aləmi. Rayon ərazisində səhra və yarımsəhra üçün xarakterik olan heyvanlar üstünlük təşkil edir. Belə ki, heyvanlardan ceyran, çöldonuzu, canavar, tülkü, boz dovşan, quşlardan turac, göyərçin, dovdağ, qırqovul, sığırçın, qaraqarın bağırqara; sürünənlərdən gürzə, qırmızıquyruq qumsiçanı, tarla siçanı, Kiçik Asiya qumsiçanı vardır. Tuqay meşəsi və qamışlıq zonalarda oxlu kirpi, qaban, canavar, kirpi, ilan, bayquş, ağacdələn, turac, kəklik; qalan düzən ərazilərdə tülkü, çaqqal, dovşan, siçan, siçovul, porsuq, qaz, ördək; axarsız gölməçələrdə vağ, ördək, qağayı; qamışlıqlarda qamışlıq pişiyi, qaban və başqa heyvanlara rast gəlinir. Yaz aylarında bülbül, qaranquş kimi köçəri quşlar ərazidə yuva qururlar. Landşaft. Ərazi yarımsəhra landşaft vilayətinə aiddir. Təbii mənzərəsi düzənlik landşaftlarıdır. Bu landşaft üfüqi zonalığa uyğun gəlməklə yarımsəhra landşaftıdır. Burada boz, boz-qonur, boz-çəmən, torpaqları yayılmaqla qışı mülayim, yayı isti və quru keçir. Yarımsəhralar Mil düzünün gilli süxurlarında şoranlaşmışdır. Ona görə də bitkilər torpaq səthində 30-40%-də örtük əmələ gətirir. Kür çayı boyu intrazonal (yeraltı suyun yaratdığı) landşaft tuqay meşələrinin yaranmasına səbəb olur. Rayon ərazisinin böyük hissəsi orta və zəif parçalanmış dağarası düzənliklərin və ovalıqların yarımsəhra landşaftıdır. Rayonun qərb hissəsində-Haramı düzündə orta dərəcədə parçalanmış düzənliklərin yarımsəhra və quru-çöl landşaftları yayılıb. İnsanların təsərrüfat fəaliyyəti nəticəsində müasir-antropogen landşaft formalaşması güclənməkdədir. Orta antropogenləşmə dərəcəsi 60-70% arasındadır. Lakin uzun illərin mənimsənilmə prosesində təbii bitki örtüyünün çoxu dəyişdirilmiş, onların yerində antropogen və təbii-antropogen landşaft yaranmışdır. Fiziki-coğrafi rayonlaşma. Beyləqan rayonu Kür dağarası çökəkliyi fiziki-coğrafi vilayətində yerləşir. Ərazinin böyük hissəsi vilayətin Kür-Araz və Arazboyu rayonlarına, şimal-qərbdən qismən hissəsi isə Qazax-Qarabağ fiziki-coğrafi rayonu ərazisinə düşür. Bu müxtəlifliyin səbəbi ərazinin təbii şəraitinin müxtəlifliyidir. Əslində isə fiziki-coğrafi komponent dəyişkənliyinə görə iki fərqli xüsusiyyətə bölünməsi ərazinin Arazboyu və Mərkəzi Arana daxil olmasına səbəb olmuşdur. Qoruqlar. Ağ göl Milli Parkı Ağcabədi və Beyləqan rayonlarının inzibati ərazisində yerləşir. Parkın 4220 ha sahəsi Beyləqan rayonunun ərazisinə düşür. Həmin ərazinin 1200 hektarı göl altındadır. Qalan 3020 hektarı isə qoruq torpaq sahəsidir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamı ilə Ağ göl Dövlət Təbiət Qoruğunun sahəsi 17924 hektara qədər artırılmış və ərazi Milli Park elan edilmişdir (05.07.2003). Milli Parkın ərazisi yalnız bataqlıqlar deyil, həmçinin tipik göl və yarımsəhra landşaftlarından ibarətdir. Ağ göl Milli Parkının yaradılmasının əsas məqsədi mühüm su-bataqlıq ərazilərini, həmin əraziyə xas olan yarımsəhra landşaftını, göldə və onun ətrafında məskunlaşmış nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olan fauna növlərini qorumaq, ərazi üçün xarakterik olan bəzi fauna növlərini keçmiş ərazilərinə reintroduksiya etmək, eləcə də ətraf mühitinin monitorinqini, əhalinin ekoloji cəhətdən maarifləndirilməsini və ekoturizmin inkişafını təmin etməkdir. Ağ gölün dərinliyi 0,5-2,5 m arasında dəyişir. Göl əsasən qamışlıqlarla əhatə olunmuşdur. Suyunun səviyyəsi yay mövsümündə azalaraq ən aşağı həddə çatır. Ərazidə bitki növlərindən əsasən duzlaq soğanı, qışotu, qamış, şahsevdi, sarıbaş, qaraşoran, yovşan, qırtıc və s. yayılmışdır. Burada suda-quruda yaşayan heyvanlardan yaşıl quru qurbağası, kiçik Asiya qurbağası və göl qurbağasına rast gəlinir. Milli Parkın ərazisində məməli heyvan növlərindən canavar, çöl donuzu, tülkü, dovşan və müxtəlif yarasalaera rast gəlinir. Qamışlıqlarda isə qamışlıq pişiyinin güclü populyasiyasına təsədüf olunur. Əhalisi. Əhalinin sayı 1970-ci ildə 48467 nəfər olmuşdur. 1989-cu ildə onların sayı 67624 nəfərə, 1999-cu ildə 78458 nəfərə çatmışdır. 1970-1999-cu illərdə rayonda əhalinin sayı 30,0 min nəfər və ya 61,9 % artmışdır. Ətraf İmişli və Ağcabədi rayonlarına nisbətən burada əhali zəif templə artır. Buna səbəb inzibati rayonun iqtisadi potensialının zəif olması, onun əhali artımından geri qalması ilə əlaqədardır. Əhalinin təbii artımı. 1990-cı ildə hər 1000 nəfərə görə doğum əmsalı 30,7 nəfər, ölüm əmsalı 5,3 nəfər, təbii artım əmsalı 25,4 nəfər qeydə alınmışdır. Keçən müddət ərzində doğum əmsalı 31,0%, təbii artım 40,2% azalmış, ölüm əmsalı 1,3% artmışdır. Nəticədə 2007-ci ildə hər 1000 nəfərə görə doğum əmsalı 21,2 nəfər, ölüm əmsalı 6 nəfər, təbii artım əmsalı 15,2 nəfər olmuşdur. Mütləq hesabla rayonda 1791 nəfər doğulmuş, 511 ölüm olmuş, təbii artım 1280 nəfər olmuşdur. 2000-ci ildən sonra təbii artımın qiyməti yüksəlsə də, hələlik o, 1990-cı il səviyyəsindən (1792 nəfər) geri qalır. Hər 1000 nəfərə görə doğum əmsalı şəhər (21,9 nəfər) və kənd əhalisi (21,6 nəfər) arasında kəskin fərqlənməsə də, ölüm əmsalı (8,4 nəfər) şəhərlərdə yüksəkdir. Ona görə kəndlərdə təbii artım çoxdur (16,9 nəfər). Uşaq ölümü. Diri doğulan uşaqlar arasında 1 yaşa qədər ölənlərin sayı 2007-ci ildə 22 nəfər olmuşdur. Onlardan 13 nəfəri oğlandır. Hər 1000 nəfər diri doğulan uşaqlar arasında 1 yaşa qədər ölüm əmsalı 9,0 nəfərdir. Bu, respublika səviyyəsinə (12,1 nəfər) nisbətən aşağıdır. Ailə-nikah münasibətləri. 2007-ci ildə rayonda 912 nigah, 63 boşanma qeydə alınmışdır. Hər 1000 nəfərə görə nikah əmsalı 10,8, boşanma əmsalı 0,7 olmuşdur. 2000-ci ildən sonra şəhər və kənd əhalisi arasında boşanmalar 2-3 dəfə artmışdır. Şəhərlərdə onun qiyməti daha çoxdur (hər 1000 nəfərə 1,7). Cins, yaş və milli tərkibi. Əhalinin cins tərkibində qadınlar üstünlük təşkil edir. 2008-ci ilin əvvəlində əhalinin 42513 nəfəri kişilər (49,89%), 42549 nəfəri (50,02%) qadınlar olmuşdur. 15 yaşa qədər uşaqlar əhalinin 24,7%-ni təşkil edir. 65 yaşdan yuxarı insanların payı 6,22%-dir. 1999-cu ildə keçirilmiş siyahıyaalma materiallarına görə, rayonda 76521 nəfər (97,53%) azərbaycanlı, 1792 nəfər (2,28%) türk olmuşdur. Digər millətlərdən: ruslar (71 nəfər), ukraynalılar (44 nəfər), tatarlar (16 nəfər) və ləzgilərin sayı azdır. Əhalinin miqrasiyası saldosu uzun illərdir ki, mənfi qiymətlidir. 2002-2007-ci illərdə rayonda təbii artım 5,9 min nəfər, miqrasiya saldosu 0,8 min nəfər, ümumi artım 5,1 min nəfər olmuşdur. Rayondan gedənlərin sayı hər il orta hesabla gələnlərə nisbətən 200-300 nəfər çox olur. Əhalinin məskunlaşması. Əhalinin orta sıxlığı hər km2-də 75 nəfərdir. 2008-ci ilin əvvəlində rayonda olan əhalinin 35,8 min nəfəri (42,1%-i) şəhərlərdə, 49,3 min nəfəri (57,9%) kəndlərdə yaşamışdır. Əhalisinin sayına görə (2008) Milabad (2049 nəfər), Yeni Mil (2041 nəfər), Mil (2036 nəfər), Şərq (1913 nəfər), Qəhramanlı (1832 nəfər) qəsəbələri fərqlənir. Rayonun Dünyamalılar və I Şahsevən kəndlərində əhalinin sayı 5000 nəfərdən çoxdur. Məşğulluq. Rayonun iqtisadiyyatında 10,0 min nəfər muzdlu işçi çalışır. Status almış işsizlərin sayı 282 nəfərdir (2007). Sosial sfera. Rayonda 30 məktəbəqədər müəssisə vardır. Onlarda 825 uşaq tərbiyə alır. Hər 100 yerə 90 uşaq düşür. 54 orta ümumtəhsil məktəbində 15634 şagird oxuyur. Onların 21,9%-i ikinci və üçüncü növbədə oxuyur. 47 kütləvi kitabxanada 358,5 min nüsxə kitab fondu vardır. Hər 1000 sakinə 4213 nüsxə kitab düşər. Rayonda 37 klub müəssisəsi, 2 muzey fəaliyyət göstərir. 2007-ci ildə muzeylərə 2000 nəfər gəlmişdir. 11 xəstəxanada 565 çarpayı yerləşir, 23 ambulator-poliklinikada növvbə ərzində 575 nəfəri qəbul etmək olar. Bu müəssisələrdə 112 həkim (hər 10000 nəfərə 13,2 nəfər), 355 orta tibb işçisi (hər 10000 nəfərə 41,7 nəfər) çalışır. Mənzil fondunun ümumi sahəsi 1056,6 min m2-dir. Rayonda hər nəfərə orta hesabla 9,2 m2 mənzil düşür. 2007-ci ildə istifadəyə verilmiş 18,1 min m2 mənzil sahəsinin 16,6 min m2-i fərdi yaşayış evləridir. TƏSƏRRÜFATI. Rayon iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Burada məhsulun əsas hissəsini əkinçilik verir. Beyləqan rayonunun ümumi ərazisi 113113 ha-dır. Kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlar 78071 ha-dır. Ondan 45219 ha əkinlər və dincə qoyulmuş torpaqlar, 2520 ha çoxillik əkmələr, 28711 ha örüş və otlaqlar, 1621 ha həyətyanı sahələr, 3171 ha meşə fondu, 48282 ha suvarılan torpaqlardır (onların 44474 ha əkinləridir). Dövlət mülkiyyətində 52085 ha, bələdiyyə mülkiyyətində 18994 ha, xüsusi mülkiyyətdə 42034 ha torpaq vardır. Əsası ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş aqrar islahatların aparılması rayon iqtisadiyyatında müsbət dəyişikliklər yaratmış, əhalinin güzəranı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşmışdır. Rayonda aparılmış aqrar islahatlar nəticəsində 42034 hektardan artıq əkinə yararlı torpaqlar 15313 ailənin və ya 64751 nəfərin xüsusi mülkiyyətinə verilmişdir. Rayon ərazisində olan torpaqların suvarılması üçün Yuxarı Qarabağ, Köhnə Xanqızı, Yeni Xanqızı, Yuxarı Mil, Baş Mil, Boztəpəarx kanallarında istifadə olunur. Kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkin sahəsi 45788 ha-dır. 2000-ci ilə nisbətən əkin sahələri 11669 ha və ya 34,2% artmışdır. Ölkədə olan kənd təsərrüfatı bitkilərinin əkin sahəsinin 3,5%-i inzibati rayonun payına düşür. 2008-ci ildə rayonda 38 fərdi sahibkar olmuş, onlarda 194 işçi çalışmışdır. Əsas kənd təsərrüfatı bitkiləri: pambıq, taxıl, yem bitkiləri (yonca), günəbaxan, kartof, soğan, qarpız, yemiş, qarğıdalı, pomidor, kələm. 2007-ci ildə 12971 ha sahədə dənli və paxlalı bitkilər əkilmişdir, onlardan 11316 ha buğda əkinləri təşkil edir. Rayonda 1050 ha sahədə meyvə və giləmeyvə, 452 ha sahədə bostan, 353 ha sahədə kartof əkinləri olmuşdur. Üzüm bağları 109 hektardır. Əsas bitkiçilik məhsulları istehsalı: taxıl 44 min t, o cümlədən buğda 39,3 min t, tərəvəz 10,4 min t, bostan məhsulları 4,5 min t, meyvə və giləmeyvə 7,1 min t, üzüm 1,1 min t, kartof 3,3 min t. 1996-cı ildə rayonda 17,1 min ha sahədə pambıq əkilmiş və 23,1 min t nəhsul yığılmışdır. 2006-cı ildə əkinlər 6626 hektara, məhsul yığımı 9,3 min tona enmişdir. İri və xırdabuynuzlu mal-qara. Beyləqan rayonunda heyvandarlıq məhsulları istehsalı xüsusi çəkiyə malikdir və bu məhsulların istehsalı ilbəil artan templə inkişaf etməkdədir. Belə ki, 2007-ci ildə rayonda 51,2 min baş iribuynuzlu mal-qara, o cümlədən 24,5 min baş inək və camış, 271,0 min baş qoyun və keçi saxlanmış, heyvandarlıq məhsulları istehsalında ət (kəsilmiş çəkidə) 2719 t, süd istehsalı 23450 t, yumurta 7707 min ədəd olmuşdur. İribuynuzlu mal-qara 52855 min baş (24621 baş inək və camış), xırdabuynuzlu mal-qara 282601 min baş olmuşdur. (2009) Quşçuluq. Beyləqan rayonunda ötən əsrin 90-cı illərində tikilmiş, istesal gücü 250 min baş olan broyler fabriki mövcuddur. Hal-hazırda həmin fabrik fəaliyyət göstərmir.Odur ki, rayonda indiki dövrdə quşçuluq ancaq əhalinin şəxsi təsərrüfatları hesabına inkişaf etdirilir. Rayonda əhalinin şəxsi təsərrüfatlarında 413 mim baş ev quşları (toyuq, ördək, qaz,hindtoyuğu) vardır ki, bu da 2004-cü ilin sonuna olan məlumatlara nisbətən 24721 baş çoxdur (01.01.2009). Sənaye. Rayonda 2007-ci ildə 9 sənaye müəssisəsi fəaliyyət göstərmişdir.Bu sahədə olan işçilərin orta sayı 477 nəfərdir. Sənaye obyektlərində əsasən rayon ərazisində becərilən kənd təsərrüfatı məhsulları emal olunur.2007-ci ildə istehsal olunan sənaye məhsullarının həcmi 2719 min manat təşkil etmişdir.Onun miqdarı 2006-cı ildə istehsal edilən məhsulların 71%-i qədərdir. Rayon ərazisində 9 süd emalı sexi fəaliyyət göstərir.Onların gündəlik istehsal gücü 24 tondur.Süd emalı müəssisələri Milabad qəsəbəsində,Kəbirli,İkinci Şahsevən və Dünyamalılar kəndlərində yerləşir.Birinci Şahsevən kəndində şəkər sexi vardır. “Örən-Qala” şərab zavodunda nar şirəsi istehsal olunur.Meyvə-tərəvəz məhsullarının emalı üçün “Beyləqan-Konserv” ASC və Dünyamalılar kəndində illik istehsal gücü 626 min şərti banka olan konserv zavodu fəaliyyət göstərir.Birinci Şahsevən kəndində yeni “Aqrolizinq” təşkilatı vardır.Pambığın ilkin emalı üzrə “CTS-Aqro” MMC-nin illik gücü 30 min t olan pambıq emalı zavodu və “Beyləqan-Pambıq” ASC fəaliyyət göstərir.2007-ci ildə 1604 t mahlıc istehsal olunmuşdur.Kərpic istehsalı üzrə “Aran-Qala” LTD müəssisəsi yaradılmışdır.Əlinəzərli kəndində qarışıq yem sexi vardır. Nəqliyyat. Respublika əhəmiyyətli Ələt-Culfa dəmir və avtomobil yolları rayon ərazisindən keçir.Hazırda onun Horadiz şəhərinə qədər olan hissəsindən istifadə edilir.Rayon ərazisində Daşburun və Xalac dəmiryol stansiyaları yerləşir.Rayonda olan avtomabil yollarının uzunluğu 330 km-dir.Onun 140 km-i respublika əhəmiyyətlidir.Yevlax-Ağcabədi-Bəhramtəpə avtomobil yolu da rayon ərazisindən keçir.Rayon ərazisində uzunluğu 46 km olan Mingəçevir-Bəhramtəpə-Biləsuvar, uzunluğu 25km olan Bəhramtəpə-Həkəri-Mincivan, uzunluğu 32 km olan Yuxarı Qarabağ kanalı-Beyləqan-Daşburun respublika əhəmiyyətli avtomobil yolları vardır.Bu yolların ümumi uzunluğu 103 km təşkil edir və bütün yollar III kateqoriyalıdır.Bundan əlavə,rayon ərazisində 32 km III dərəcəli və 127 km IV dərəcəli yerli əhəmiyyətli avtomobil yolları mövcuddur.Rayon ərazisindən ümumi uzunluğu 47 km olan II kateqoriyalı dəmiryol xətti keçir. “Regionların sosial-iqtisadi inkişaf proqramı (2004-2008-ci illər)”çərçivəsində rayonda 82,5 km avtomobil yolu bərpa edilmişdir. Əhalinin təbii qazla təminatı üçün qaz kəmərləri şəbəkəsi çəkilmişdir. 2007-ci ildə rayonda avtomobil nəqliyyatı ilə 328 min t yük, 5212 min nəfər sərnişin daşınmışdır. 3779 avtomobili, 81 avtobus, 2615 şəxsi minik avtomobili vardır. Beyləqan əhalisi əsasən avtomobil və dəmiryol nəqliyyat sistemindən iostifadə edir. Bakı-Daşburun-Horadiz dəmiryol xətti vasitəsi ilə ən zəruri yüklərin daşınması və sərnişindaşıma işləri həyata keçirilir. Əsas nəqliyyat vasitəsi avtobus və minik avtomobilləridir. Hər gün Beylaqandan Bakı və Gəncə şəhərlərinə avtobuslar hərəkət edir. Rayonun yaşayış məntəqələrinə gündəlik avtobus marşrutları işləyir. Rabitə. Rayon ərazisində 1 şəhər, 25 kənd poçt şöbəsi, 5 poçt agentliyi, 10 danışıq məntəqəsi, 4 səyyar mobil telefonçu fəaliyyət göstərir. Əhaliyə 40-dan yuxarı ənənəvi və qeyri-ənənəvi poçt xidməti göstərilir. Hər 100 ailəyə 57 telefon düşür. Rayon mərkəzində 2300 №-lik Elektron ATS tikilmiş (2003), bütün kənd birləşdirici xətlərin avadanlıqları HDSL-lərlə əvəa olunmuş (2006), rayon mərkəzinə optik kabel çəkilmiş (2008) və rayon rabitəsi tam elektronlaşmışdır. Dünyanın istənilən ölkəsi ilə telefon, faks və internet əlaqəsinə girmək mümkündür. İstirahət və turizm zonaları. Beyləqan rayonu Aran iqtisadi rayonları qrupuna daxildir. Onun ərazisində turizm zonası yoxdur. Rayon ərazisində son illərdə istifadəyə verilmiş Heydər Əliyev adına parkda, “Cənnət bağı”nda və “Xan bağı”nda istirahət guşələri fəaliyyət göstərir. MƏDƏNİ QURUCULUQ Təhsil. Rayonda 54 ümumtəhsil məktəbi, 30 məktəbəqədər uşaq müəssisəsi, 3 məktəbdənkənar müəssisə var. 30 məktəbəqədər tərbiyə müəssisəsində 825 uşaq tərbiyə olunur. 54 ümumtəhsil məktəbində (2 ibtidai, 6 əsas və 46 orta məktəbdə) 14811 şagird təhsil alır, onların təlim-tərbiyəsilə 1975 müəllim məşğul olur. 3 məktəbdənkənar müəssisəyə (Uşaq Şahmat məktəbi, Uşaq Gənclər İdman məktəbi və Uşaq Yasradıcılıq Mərkəzi) 4278 min nəfər şagird cəlb edilmişdir. (2008-2009) Heydər Əliyev Fondu tərəfindən Təhsil Nazirliyi ilə birlikdə 140 adda əyani tədris vəsaiti hazırlanmış və cari dərs ilinin əvvəlində məktəblərə çatdırılmışdır. Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə cari dərs ilinin əvvəllərində rayonda 1-ci sinifə gedən 1119 nəfər uşağa 17 adda dərs ləvazimatı hədiyyə edilmişdir. Heydər Əliyev Fondunun vəsaiti ilə rayonda 3 məktəb tikilib istifadəyə verilmişdir. Mədəniyyət. Rayonda 18 mədəniyyət evi, 17 klub, 40 kitabxana, 2 muzey, xalq teatırı, musiqi məktəbi, mədəniyyət və istirahət parkı, rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi, Heydər Əliyev Muzeyi fəaliyyət göstərir. Bu mədəni-maarif müəssələində 378 işçi çalışır ki, onların da 146 nəfəri ali və orta ixtisas təhsillidir. Mədəni-maarif müəssisələrində 86 bədii özfəaliyyət kollektivi, dərnəyi və birliyi vardır ki, bunların işində 1027 həvəskar iştirak edir. Klub müəssisələrində fəaliyyət göstərən 1 maraq klubunda 18 nəfər, 85 bədii özfəaliyyət dərnək və kollektivlərində 1009 həvəskar vardır. Rayon Mədəniyyət Evində idman dərnəkləri yaradılmışdır. Dərnək üzvləri Azərbaycanı ölkənin hüdudlarından kənarda layiqincə təmsil etmişlər. Rayon ərazisındə 10 tarixi abidə qeydə alınmışdır. Televiziya, radio, qəzet və digər kütləvi informasiya vasitələri. Kütləvi informasiya vasitələrindən rayonda “AzTV-1”, “İctimai televiziya”, “ANS”. “Lider”, “Space” və “Azad Azərbaycan” televiziya kanalları yayımlanır. Resbublika mətbuat orqanlarının nəşr etdikləri qəzetlərin gündəlik yayımı təşkil edilir. Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən təsis edilmiş (2003) “Mil” qəzeti rayon əhalisini informasiya ilə təmin edir. Beyləqan rayon İcra Hakimiyyətinin orqanı olan “Mil” qəzeti 1938-ci ildən nəşr edilir. “Stalin pambıqçısı” (1938-1957), “Mil pambıqçısı” (1958-1962), “Yüksəliş” (1962-1989), “Beyləqan” (1989-2003) adları ilə nəşr edilmişdir. Qəzet ayda 4 dəfə 2000 tirajla çıxır. Rayonda yerli radio verilişləri redaksiyası fəaliyyət göstərmişdir (1965-1980). Səhiyyə. Rayonda 575 çarpayılıq 11 xəstəxana, 19 feldşer-mama məntəqəsi, 10 kənd xəstəxanası, 9 həkim məntəqəsi, 1 sanitar-epidemioloji stansiya, 1 təcili yardım stansiyası, 1 kliniki laboratoriya, 1 uşaq və 1 qadın məsləhətxanası var. Onlarda 850 tibb işçisi çalışır (138 ali təhsilli həkim, 358 orta tibb işçisi, 354-ü isə digər işçilər). Ticarət. Pərakəndə əmtəə dövriyyəsi 2007-cı ildə 46866,8 min manat, əhaliyə göstərilən pullu xidmətlər 9846,6 min manat. Hər nəfərə görə 97,72 manat olmuşdur. Onların 1586,14 min manatı məişət xidmətlərini payına düşür (hər nəfərə 15,74 manat). Tikinti. Rayonda fəaliyyət göstərən 14 tikinti təşkilatından 697 işçi çalışır. Əsas kapitala yönəldilən investisiyalar 5986,7 min manat təşkil etmişdir. Bu il 4952,9 min manatlıq əsas fondlar istifadəyə verilmişdir. BEYLƏQAN ADININ TARİXİ. Beyləqan rayonuna adı verilmiş qədim Beyləqan şəhərinin adı tarixi mənbələrdə fərqli adlarla verilmişdir: Paytakaran, Balasakan, Bilgah, Bilaqan, Millər, Beyləqan. Adı fərqli olduğu kimi, adının mənası ilə də bağlı müxtəlif fikirlər mövcuddur. Mənbəyə görə, toponim (əsl qədim və yerli adı Biləqan) Altay dillərində olan “pilə” (düzən, açıq yer) və “qan” (məkan) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır və “düzənlik yer, çöl” mənasını verir və vaxtilə Mil düzünün adı olmuşdur. Digər mənbəyə görə, Beyləqan şəhəri Bərdə-Ərdəbil karvan yolunun üstündə yerləşdiyi üçün burada ticarət inkişaf etmiş, şəhər mühüm ticarət mərkəzlərindən biri olmuşdur (IX-XII əsrlər). Beyləqan adının yaranması da bu yolla əlaqəlidir. Belə ki, Beyləqan – bel yolu, ticarət yolu və yaxud ticarət aparılan yer anlamındadır. Digər fikrə görə, Beyləqan sözü burada vaxtilə yaşayan “bel” tayfasının adı ilə bağlıdır, yəni Bel tayfasının məskunlaşdığı, yaşadığı ərazi anlamındadır. Mənbələrdə insanların ən çox istifadə etdiyi yol – “Bel yolu”nun mühüm karvan yolu olduğu qeyd olunmuş və bu yolun dayanacaq yeri göstərilmiş, hətta karvan yolunun xəritəsi verilmişdir. Belə ki, Nailə Vəlixanlının “IX-XII əsr ərəb coğrafiyaşünas səyyahları Azərbaycan haqqında” kitabında ərəb coğrafiyaşünas səyyahlarının Azərbaycanda olan orta əsr ticarət-karvan yolları haqqında məlumatları verilir. “Yollar və məmləkətlər kitabı”nda isə yazılır: “Bərdədən-Yunana 7 fərsəx( 1 fərsəx - təxminən 6-8 kilometrdir), Yunandan Beyləqan şəhərinə 7 fərsəx, Beyləqandan Varsana 7 fərsəxdir”. Mənbələrdən də göründüyü kimi, Beyləqan şəhəri Dərbənd-Bərdə-Beyıəqan-Ərdəbil karvan-ticarət yolunu üstündə yerləşirdi. Hətta Böyük İpək yolunun şimal-cənub xətti (Dərbənd-Ərdəbil yolu) qədim Beyləqandan keçmişdir. Beyləqan tacirləri bu yol vasitəsilə Çin, Hindistan, İran, Bizans, Gürcüstan və başqa ölkələrlə ticarət əlaqəsi qurmuşdular. TARİXİ VƏ MEMARLIQ ABİDƏLƏRİ. Beyləqan rayonu ərazisində çoxlu sayda həm arxeoloji, həm də memarlıq abidələri mövcuddur. Onların tətqiqi bu ərzidə yaşayışın 6000 ildən çox yaxşı olduğunu sübuta yetirir. Tarixi-arxeoloji abidələr. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən qeydə alınan respublika əhəmiyyətli tarixi-arxeoloji abidələr bunlardır: Beyləqan yaşayış yeri (orta əsr abidəsi; bax: Örənqala), I-IV Çardaxlı yaşayış yeri (ilk tunc dövrü; XI-XIII əsrlərə aid tarixi-arxeoloji abidə; bax: I-IV Çardaxlı yaşayış yeri: Çardaxlı abidələri), Çatal təpə, Kültəpə yaşayış yeri (XI-XIII əsrlər abidəsi; bax: Kültəpə), Sarıtəpə qəbiristanlığı (e.ə VII-VI əsrlərə aid tarixi-arxeoloji abidə; bax: Sarıtəpə), Qaratəpə yaşayış yeri (e.ə I minilliyə aid tarixi-arxeoloji abidə; bax: Qaratəpə), Saraytəpə yaşayış yeri (ilk tunc dövrü; bax: Saraytəpə yaşayış yeri), Təzəkənd yaşayış yeri ( ilk tunc dövrü; bax: Təzəkənd abidələri), Küp qəbirlər nekropolu (antik dövr; bax: Küp qəbirlər nekropolu), I Sultanbud yaşayış yeri (tunc dövrü; bax: I Sultanbud yaşayış yeri), II Sultanbud yaşayış yeri (tunc dövrü; bax: II Sultanbud yaşayış yeri), Sultanbud qəbiristanlığı, Beyləqan qalası. Tarix-memarlıq və incəsənət abidələri. Beyləqan ərazisindəki tarixi-memarlıq və incəsənət abidələri bunlardır: Ümummilli lider Heydər Əliyevin büstü, Əmək birliyi abidəsi, Akif Əkbərovun büstü, Böyük Vətən müharibəsində həlak olanların şərəfinə ucaldılmış abidə (2 ədəd), Cərcis Peypəmbərin türbəsi, Dünyamalılar məscidi, “Əmək birliyi” abidəsi, Gəray Əsədovun büstü, Gəray Əsədovun ev muzeyi, Gəray Əsədovun heykəli (3 yerdə), Göytəpə, Hacı Seyid Əli Ağa məscidi, Heydərbaba məscidi, Heydər Əliyev Muzeyi, Heydər Əliyev adına mədəniyyət və istirahət parkı, Heydər Əliyevin abidəsi, Həzi Aslanovun büstü, İlham Quliyevin büstü, İlqar Qurbanovun büstü, Kərbalayı Seyid Ağa türbəsi, Qala təpə, Qarabağ müharibəsində həlak olanların xatirəsinə ucaldılmış abidə, Qədim Əliyevin büstü, Mehdi Mehdizadənin büstü, Mücirəddin Beyləqaninin heykəli, Mücirəddin Beyləqaninin parkı, Namiq Allahverdiyevın büstü, Nazim Quliyevin büstü, Nəriman Nərimanovun büstü, Rizvan Nəsirovun büstü, Seyid Ağa türbəsi, Seyid Aminə Xatun məscidi, Seyid Aminə Xatun türbəsi, Seyid Miryusif Ağa türbəsi, Sevil Qazıyevanın büstü və ev muzeyi, Şərəf təpəsi, Türklər məscidi, Üçtəpə. Ziyarətgahlar. Beyləqan rayonunun əhalisi müqəddəs dinimizə bağlı, inanclı, imanlı insanlardır. Ta qədimdən Allaha tapınmış bu insanlar zaman-zaman öz istək və arzularını müqəddəs ziyarətgahlarda dilə gətirmiş, burada ibadət etmişlər. Əhalinin ən çox üz tutuduğu belə məkanlardan biri Həzrəti-Cərcis peyğəmbər ziyarətgahıdır. Bu ziyarətgah Həzrəti-Cərcis peyğəmbərin məzarı üzərində tikilmiş türbədən ibarətdir. Azərbaycan ərazisində yeganə peyğəmbər məzarı Beyləqan ərazisindədir. Elə ona görə də Beyləqanı Peyğəmbər yurdu, Peyğəmbər diyarı adlandırırlar. Rayon ərazisində bir sıra ziyarətgahlar var: Cərcis peyğəmbər ziyarətgahı, Seyid Ağa ziyarətgahı, Seyid Aminə Xatun ziyarətgahı, Seyid Xırda ziyarətgahı, Seyid Miryusif Ağa ziyarətgahı. Qəbirüstü daş abidələr: Ölən insanın xatirəsini əbədiləşdirmək üçün ötən əsrlərdə qəbir üzərində ucaldılmış daş abidələrdir. Bu cür qədim daş abidələrə Beyləqan ərazisində sıx-sıx rast gəlinir. Qəbirüstü daş abidələrin bir hissəsi Cərcis peyğəmbər ziyarətgahı ərazisində, digər hissəsi isə rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin həyətində yerləşdirilmişdir. Bu yurdun ad-san qazanmış oğul və qızları: Qədim Beyləqan diyarının adını tarixə yazan, ona ad-san qazandıran bu yurdun dəyərli, qəhrəman oğul və qızları olmuşdur. Onların əməyi, dəyanəti, sücaəti olmasaydı, bu gün yəqin ki, nə indiki Beyləqan olardı, nə də onun tarixdəki şərəfli adı. Tarixi və ədəbi qaynaqlarda onların haqqında söhbətlər açılmış, qəhrəmanlıq yollarından, sənətkarlıq məharətlərindən, elmdə və ədəbiyyatda qazandıqları uğurlardan danışılmışdır. Tarixi keçmişimizin dəyərli isimləri bu yurda şöhrət gətirmişlər. Məsud İbn Namdar, Mücirəddin Beyləqani, Nəcməddin Beyləqani, Şihabəddin Beyləqani, Qəssab Müsafir, Əbu Musa, Həsən İbn Zəki əl-Beyləqani, Qaçaq Kazım... Tarix və ədəbiyyat kitablarından oxuyub-bilmədiyimiz, rəvayətlərdən eşitdiyimiz, yaxud bizim müasirimiz olan insanlar olmuşlar. Onların bir çoxu tək bu yurdun deyil, bütün Azərbaycanın şərəf salnaməsində yer tuturlar. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı: Gəray Əsədov. Sosialist əməyi qəhrəmanları: Gülzar Abdullayeva, Gülüstan Ağayeva, Güllü Cabbarova, Maral Fərəcova, Allahqulu Hacıyev, Mülayim Həsənova, Bahadur Hüseynov, Rəşid İmanov, Sərdar İmrəliyev, Sevil Qazıyeva, Əhməd Əhmədov, Bərşad Quliyev, Mürsəl Mehrəliyev, İmran Məmmədov, Hüseyn Pənahov, Havvaxanım Rzayeva, Əlibala Şirinov, Əskinaz Usubova. Elm xadimləri: Əsgər Abdullayev, Tahir Ağayev, Əbiş Allahverdiyev, Vaqif Allahverdiyev, Rəvan Babayev, Kənan Bəşirov, Asif Cavadov, Hidayət Cəfərov, Sədi Cəfərov, İltifat Əliyarlı, Süleyman Əliyarlı, Dursun Əliyeva, Məhərrəm Əliyev, Ələmdar Fərzəliyev, Mahmud Fətiyev, Səməd Hacıyev, Əli Həsənov, Hacı Həsənov, Vasif Həziyev, Eldar Hüseynov, Rasim İsmayılov. Tahir Kərimli, Akif Kərimov, Babakişi Kərimov. Nazir Kərimov, Alış Qasımov, Kərəm Quliyev, Vilayət Quliyev, Xalidə Quliyeva, Afilə Qurbanova, Gilas Qurbanova, Atamoğlan Məmmədli, Natiq Məmmədli, Əyyub Məmmədov, Kamil Məmmədov, Vaqif Mirzəyev, Nizami Muradov, Ayaz Orucov, Hüseyn Orucov, Elnur Sadıqov, Yunis Salahov, Nizami Seyidəliyev, Elman Süleymanov, Şamxal Tağıyev, Qara Tağızadə, Tamilla Abbasxanlı, Yavər Vəliyev, Elmira Zeynalova və b. Azərbaycan Respublikasının milli qəhrəmanları: Namiq Allahverdiyev, Akif Əkbərov, Mətləb Quliyev, Nazim Quliyev. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı: Ayaz Orucov. Yazarlar: Ağa Savalanlı, Asif Cəfərli, Bəhram Fərmanzadə, Elman İsrafiloğlu, Zakir Əliyev, Əsəd Cahangir, Faiq Dərgahov, Fərman Kərimzadə, İbrahim Kərimli, İslam Kəbirli, Məmməd Oruc, Arif Mədətov, Oqtay Mədətov, Nigar, İltizam Rüstəmov, Səxavət Sahil, Səmədxan Beyləqanlı, Şəfəq Nasir, Tamara Vəliyeva, Vaqif Cəfərli, Yusif Nəğməkar, Zəki Beyləqani, Zülfüqar Şahsevənli, Zümrüd və s. Qəhrəman analar: Bəsti Abbasova, Əsli Abbasova, Nübar Abbasova, Səriyyə Abbasova, Şövkət Abbasova, Tamara Abbasova, Atlas Abdullayeva, Rəfiqə Abdullayeva, Vətən Abdullayeva, Ziba Abdullayeva, Əsli Abışova, Şükufə Axundova, Zəriş Atakişiyeva, Lətifə Ağalarova, Gültop Ağayeva, Xırda Ağayeva, İmperial Ağayeva, Leyli Quliyeva və b. Hüquq-mühafizə orqanlarında məsul işçilər: İsmayıl Abdurrəhmanlı, Nizami Bayramov, Arif Əliyarov, Qaçay Əliyarov, Aydın Qasımov, Məhi Quliyev, Elmira Quliyeva, Rafiq Məmmədov, Rəsul Məmmədov və b. Fəxri adlar almış sənət sahibləri: Zakir Bəndəliyev, Tamara Əhmədova, Əli Əsgərov, Fərman Hacıyev, Mustafa Hacıyev, Rəsul Hüseynov, Dadaş Xələfov, Ariadna Kirilova, Sona Qazıyeva, İsfəndiyar Quliyev, Vahid Quliyev, Tofiq Məhərrəmov, Cavanşir Məmmədov, Fatma Məmmədova, Mərziyə Nəcəfova, Mövsüm Orucov, Gülyaz Rüstəmova, Mirəli Talıbov, Telli Həsən, Əlabbas Vəliyev və b. İdmançılar: Şahin Diniyev, Sevindik Əhmədov, Kamil Fərzəliyev, Bakir Həsənov, Zülfiyyə Hüseynova, Misir Xudaverdiyev, Köçəri Beyləqanlı, Namiq Quliyev, Nurəddin Beyləqanlı, Eldəniz Tahirov və b. olacaqdır”
 
 
 

Azərbaycan xalqının ümummilli lideri
Heydər Əliyev

 



Zərifə xanım Əliyeva



PREZİDENTİMİZ



Mehriban xanım Əliyeva
© 2012 - (Beyləqan MKS)